ทุติยอธัมมสูตร

ทุติยอธัมมสูตร เป็นพระสูตรที่แสดงถึงการจำแนกธรรมที่เป็น อกุศล และ กุศล โดยมีจุดเริ่มต้นจากการที่พระพุทธองค์ทรงแสดงธรรมย่อเรื่องการรู้จักหลักธรรมและผลของหลักธรรมนั้น แล้วเสด็จเข้าที่ประทับ ทำให้เหล่าภิกษุสงสัยในรายละเอียดและไปสอบถามกับ พระมหากัจจานะเถระ ซึ่งพระมหากัจจานะได้เปรียบเทียบว่าการที่ภิกษุมาถามท่านแทนที่จะถามพระพุทธองค์นั้น เปรียบเสมือนคนที่ต้องการแก่นไม้แต่กลับไปแสวงหาจากกิ่งและใบ แทนที่จะหาจากลำต้น แต่ด้วยความเมตตา ท่านจึงได้อธิบายขยายความตามหลักของ อกุศลกรรมบถ 10 และ กุศลกรรมบถ 10 ไว้อย่างชัดเจน

สาระสำคัญของพระสูตรนี้เน้นให้พุทธบริษัทรู้จักแยกแยะการกระทำและผลที่ตามมา โดยสรุปหมวดหมู่ได้ดังนี้:

• อกุศลธรรม: คือการกระทำที่เป็นบาปอกุศล ได้แก่ การฆ่าสัตว์, การลักทรัพย์, การประพฤติผิดในกาม, การพูดเท็จ, การพูดส่อเสียด, การพูดคำหยาบ, การพูดเพ้อเจ้อ, ความโลภอยากได้ของผู้อื่น (อภิชฌา), ความพยาบาทปองร้าย (พยาบาท), และความเห็นผิด (มิจฉาทิฏฐิ) ซึ่งการกระทำเหล่านี้จะส่งผลให้เกิดอกุศลธรรมอื่นๆ ตามมา
• กุศลธรรม: คือการละเว้นจากการกระทำที่เป็นอกุศลทั้ง 10 ประการข้างต้น รวมถึงการมีความพอใจ (อนภิชฌา), ความมีเมตตาปรารถนาดี (ความไม่พยาบาท), และมีความเห็นชอบ (สัมมาทิฏฐิ) ซึ่งนำไปสู่การพัฒนาคุณงามความดีและผลลัพธ์ที่เป็นกุศลอย่างยิ่ง

หลังจากที่พระมหากัจจานะได้อธิบายจบ ภิกษุเหล่านั้นจึงนำคำอธิบายไปกราบทูลพระพุทธเจ้า ซึ่งพระพุทธองค์ทรง สรรเสริญ พระมหากัจจานะว่าเป็นผู้มีปัญญาเฉียบแหลม และรับรองว่าคำอธิบายนั้นถูกต้องตรงกับสิ่งที่พระองค์จะทรงแสดงทุกประการ พระสูตรนี้จึงเป็นบรรทัดฐานในการดำเนินชีวิตให้เลือกปฏิบัติตามหลัก กุศลธรรม เพื่อผลลัพธ์ที่เป็นความสุขและความเจริญอย่างยั่งยืน