อัตถสูตร

อัตถสูตร (อังคุตตรนิกาย ทสกนิบาต) เป็นพระสูตรที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงแสดงหลักธรรมเพื่อจำแนกความแตกต่างระหว่าง “สิ่งที่เป็นประโยชน์” และ “สิ่งที่เป็นโทษ” เพื่อให้พุทธศาสนิกชนได้เข้าใจถึงการดำเนินชีวิตที่ถูกต้องตามทำนองคลองธรรม โดยพระองค์ทรงสรุปหลักการปฏิบัติที่ส่งผลต่อสุขภาวะทางจิตและการดำเนินชีวิตไว้อย่างชัดเจน ดังนี้

หลักการที่พระองค์ทรงแสดงไว้แบ่งออกเป็นสองฝั่งอย่างเป็นรูปธรรม เพื่อให้ผู้ฟังสามารถนำไปปรับใช้ในการสำรวจตนเองและพัฒนาการกระทำของตน ดังนี้

• สิ่งที่จัดว่าเป็นโทษ (อกุศลธรรม): คือการกระทำที่นำมาซึ่งความทุกข์และผลเสียทั้งแก่ตนเองและผู้อื่น ได้แก่ การฆ่าสัตว์, การถือเอาของที่ผู้อื่นไม่ได้ให้ (ลักทรัพย์), การประพฤติผิดในกาม, การพูดเท็จ, การพูดส่อเสียด, การพูดคำหยาบ, การพูดเพ้อเจ้อ, การมีความโลภอยากได้ของผู้อื่น, การมีความพยาบาทปองร้าย และการมีความเห็นผิดจากทำนองคลองธรรม
• สิ่งที่จัดว่าเป็นประโยชน์ (กุศลธรรม): คือการกระทำที่ส่งเสริมความสงบสุขและความเจริญก้าวหน้า ได้แก่ การเว้นจากการฆ่าสัตว์, การเว้นจากการลักทรัพย์, การเว้นจากการประพฤติผิดในกาม, การเว้นจากการพูดเท็จ, การเว้นจากการพูดส่อเสียด, การเว้นจากการพูดคำหยาบ, การเว้นจากการพูดเพ้อเจ้อ, การไม่โลภอยากได้ของผู้อื่น, การไม่มีความพยาบาทปองร้าย และการมีความเห็นชอบ (สัมมาทิฏฐิ)

หัวใจสำคัญของพระสูตรนี้คือการเน้นย้ำเรื่อง ศีล และ สัมมาทิฏฐิ ว่าเป็นรากฐานของชีวิตที่เป็นประโยชน์ การเลือกปฏิบัติในสิ่งที่ถูกต้องย่อมนำไปสู่ความเจริญรุ่งเรือง ทั้งในส่วนตนและการอยู่ร่วมกันในสังคมอย่างสงบสุข พระองค์ทรงชี้ให้เห็นว่าประโยชน์หรือโทษนั้นไม่ได้เกิดขึ้นโดยบังเอิญ แต่เกิดจากการตัดสินใจและ การกระทำ ของตัวบุคคลเองเป็นสำคัญ