นเสวิตัพพาทิสูตร

นเสวิตัพพาทิสูตร (สูตรว่าด้วยบุคคลที่ไม่ควรคบและควรคบ) ในหมวดอังคุตตรนิกาย ทศกนิบาต พระพุทธองค์ทรงสอนหลักเกณฑ์ในการเลือกคบหาสมาคมและให้ความเคารพยกย่อง โดยยึดถือเอา “ธรรมะ” หรือคุณภาพของจิตใจเป็นเครื่องตัดสินสำคัญแทนที่ฐานะหรือสถานภาพทางสังคม โดยแบ่งบุคคลออกเป็น 2 ประเภทหลัก ได้แก่ ผู้ที่ประกอบด้วยอกุศลธรรมและผู้ที่ประกอบด้วยกุศลธรรม

หัวใจสำคัญของพระสูตรคือการจำแนกบุคคลผ่าน "อกุศลกรรมบถ 10" และ "กุศลกรรมบถ 10" เพื่อเป็นแนวทางในการปฏิบัติตนดังนี้:

• บุคคลที่ไม่ควรคบหา: คือผู้ที่ประพฤติตนเป็นพาล ได้แก่ ผู้ฆ่าสัตว์ ลักทรัพย์ ประพฤติผิดในกาม พูดเท็จ พูดส่อเสียด พูดคำหยาบ พูดเพ้อเจ้อ อีกทั้งยังมีความโลภเพ่งเล็ง จิตพยาบาท และมีความเห็นผิด (มิจฉาทิฏฐิ) บุคคลประเภทนี้เปรียบเสมือนผู้ที่เต็มไปด้วยความชั่ว ไม่ควรเข้าใกล้ ไม่ควรให้ความเคารพหรือยกย่องสรรเสริญ
• บุคคลที่ควรคบหา: คือผู้ที่เว้นจากบาปทั้งปวง ได้แก่ ผู้ไม่ฆ่าสัตว์ ไม่ลักทรัพย์ ไม่ประพฤติผิดในกาม เว้นจากการพูดเท็จ ส่อเสียด คำหยาบ และคำเพ้อเจ้อ อีกทั้งยังมีความสันโดษ มีจิตใจเมตตาปรารถนาดี และมีความเห็นชอบ (สัมมาทิฏฐิ) บุคคลประเภทนี้เป็นผู้เต็มไปด้วยบุญกุศล ควรค่าแก่การคบหา เข้าใกล้ ให้ความเคารพ และสรรเสริญ

พระสูตรนี้เน้นย้ำว่า การคบหาสมาคมกับบุคคลประเภทใด ย่อมส่งผลโดยตรงต่อคุณภาพชีวิตและการบรรลุเป้าหมายสูงสุดในพระพุทธศาสนา บุคคลที่ควรคบหาคือผู้ที่ช่วยเกื้อหนุนให้เกิด ความบริสุทธิ์ การละทิ้ง มานะทิฏฐิ และช่วยให้ เจริญในปัญญา อันเป็นรากฐานสำคัญของการสั่งสมบุญบารมีและนำพาชีวิตไปสู่ความเจริญรุ่งเรืองอย่างแท้จริง