อสัญญตปริกขารภิกขุวัตถุ

สรุปสาระสำคัญของ อสัญญตปริกขารภิกขุวัตถุ (เรื่องภิกษุไม่ถนอมบริขาร) พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงปรารภภิกษุรูปหนึ่ง ณ พระเชตวันมหาวิหาร ผู้มีพฤติกรรมไม่รักษาและไม่เก็บงำบริขารของสงฆ์ เช่น เตียงและตั่งที่ใช้สอยแล้วปล่อยทิ้งไว้ในที่แจ้งจนได้รับความเสียหายจากฝน แดด และปลวก เมื่อถูกตักเตือนจากเพื่อนพระภิกษุด้วยกัน เธอกลับแสดงความเย่อหยิ่งและดูหมิ่นว่าการกระทำของตนเป็นเรื่องเล็กน้อยและบริขารไม่มีจิตใจ

เมื่อเรื่องทราบถึงพระศาสดา พระองค์ทรงเรียกภิกษุรูปนั้นมาตักเตือน แต่เธอก็ยังคงกล่าวแก้ตัวด้วยความดูหมิ่นเช่นเดิม พระองค์จึงตรัสสอนว่า บาปกรรมแม้จะดูเป็นเรื่องเล็กน้อย ก็ไม่ควรดูหมิ่นหรือประมาทว่าเป็นเพียงนิดหน่อย พร้อมทั้งตรัสพระคาถาเปรียบเทียบว่า:

• การทำบาปทีละน้อย เปรียบเสมือนหยาดน้ำที่ตกลงทีละหยาดใส่หม้อน้ำที่เปิดปากไว้กลางแจ้ง
• แม้จะเป็นเพียงหยาดน้ำทีละหยาด แต่เมื่อตกลงมาบ่อยครั้งเข้า หม้อน้ำนั้นย่อมเต็มได้ฉันใด
• บุคคลผู้ประมาทและสั่งสมบาปกรรมทีละน้อยๆ ย่อมเต็มไปด้วยบาปกรรมอันใหญ่หลวงได้ฉันนั้น

ในท้ายที่สุดแห่งพระธรรมเทศนา ชนเป็นจำนวนมากได้บรรลุอริยผล มีโสดาปัตติผลเป็นต้น และพระพุทธองค์ยังทรงอาศัยเหตุการณ์นี้ทรงบัญญัติสิกขาบทห้ามภิกษุลาดที่นอนของสงฆ์ไว้ในที่แจ้งแล้วไม่เก็บงำตามเดิมว่าเป็นความผิดต้องอาบัติ เพื่อเป็นแนวทางในการรักษาทรัพย์สินของสงฆ์ด้วยความเคารพและไม่ประมาท