มหาธนวาณิชวัตถุ

สรุปเรื่องมหาธนวาณิช พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงประทับ ณ พระเชตวันมหาวิหาร ทรงปรารภเรื่องราวของพ่อค้าผู้มีทรัพย์มากรายหนึ่ง ซึ่งเดินทางร่วมกับพระภิกษุ ๕๐๐ รูป เพื่อไปค้าขาย แต่ได้ทราบข่าวจากสหายว่ามีกลุ่มโจร ๕๐๐ คน ซุ่มดักรอปล้นอยู่ตามเส้นทาง พ่อค้าจึงตัดสินใจพักแรมอยู่ที่เดิมและไม่เดินทางต่อ

เมื่อพระภิกษุ ๕๐๐ รูปทราบเรื่องราวทั้งหมด จึงตัดสินใจกราบลาพ่อค้าและเดินทางกลับไปยังเมืองสาวัตถี เข้าเฝ้าพระศาสดาและกราบทูลเรื่องที่เกิดขึ้น พระองค์จึงทรงนำเรื่องนี้มาเชื่อมโยงและตรัสพระธรรมเทศนาเปรียบเทียบการดำเนินชีวิตของมนุษย์กับการเดินทางท่ามกลางอันตรายจากโจรผู้ร้าย

หมวดหมู่และใจความสำคัญของพระสูตร:

• การหลีก ๓ ประการ: พระพุทธองค์ทรงเปรียบเทียบการเว้นจากกรรมชั่วเหมือนกับการเดินทางของบุคคลในสถานการณ์ต่างๆ ได้แก่ พ่อค้าผู้มีทรัพย์น้อยแต่มีทรัพย์มากย่อมเว้นทางที่มีภัย, ผู้ที่รักชีวิตย่อมเว้นยาพิษอันร้ายแรง, และบัณฑิตหรือภิกษุผู้รู้แจ้งย่อมพึงเว้นจากภพ ๓ และกรรมชั่วเสีย
• พระคาถาธรรมบท: "วาณิโชว ภยํ มคฺคํ อปฺปสตฺโถ มหทฺธโน วิสํ ชีวิตุกาโมว ปาปานิ ปริวชฺชเย." (บุคคลพึงเว้นกรรมชั่วทั้งหลายเสีย, เหมือนพ่อค้ามีทรัพย์มาก มีพวกน้อย เว้นทางอันพึงกลัว, (และ) เหมือนผู้ต้องการจะเป็นอยู่ เว้นยาพิษเสีย ฉะนั้น)
• ผลจากการฟังธรรม: ในตอนท้ายแห่งพระธรรมเทศนา พระภิกษุทั้ง ๕๐๐ รูป ได้บรรลุพระอรหัตพร้อมด้วยปฏิสัมภิทาทั้งหลาย และธรรมเทศนานี้ยังเป็นประโยชน์แก่มหาชนผู้มาประชุมกันในครั้งนั้นด้วย