สุขสามเณรวัตถุ

เรื่องสุขสามเณร เป็นพระธรรมเทศนาที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงประทับ ณ พระเชตวันมหาวิหาร เพื่อปรารภสุขสามเณร โดยมีเรื่องราวความเป็นมาเชื่อมโยงจากอดีตชาติของคันธเศรษฐีผู้ตระหนี่ และนายภัตตภติกะผู้ยอมรับจ้างถึง 3 ปีเพื่อให้ได้ถาดภัตเพียงถาดเดียวไปถวายแด่พระปัจเจกพุทธเจ้า จนส่งผลให้ได้รับมหาสมบัติในทันตาเห็น และได้มาเกิดเป็นสุขกุมารในพุทธุปบาทกาลนี้

ต่อมา สุขกุมารได้ขอออกบวชเป็นสามเณรในสำนักของพระสารีบุตรเถระ และด้วยความตั้งใจจริงในการทำสมณธรรม ขณะที่อายุเพียง 7 ขวบ สามเณรได้เจริญวิปัสสนาจนบรรลุพระอรหัตผลในวันเดียวกัน โดยมีเทวดา พระอินทร์ และพระพุทธเจ้าเสด็จมาคุ้มครองและอารักขาเนื่องจากเป็นบุคคลผู้มีบุญญาธิการ

จากเรื่องราวนี้ พระพุทธองค์จึงตรัสพระคาถาแสดงหลักธรรมสำคัญเกี่ยวกับการฝึกฝนตนเอง ความว่า:

• การไขน้ำ: คนไขน้ำย่อมไขน้ำไปตามที่ต้องการ
• การดัดศร: ช่างศรย่อมดัดลูกศรให้ตรง
• การถากไม้: ช่างถากย่อมถากไม้ให้เข้ารูป
• การฝึกตน: ผู้ปฏิบัติธรรมหรือผู้ว่าง่ายย่อมฝึกฝนอบรมตนเองให้หลุดพ้นจากกิเลสได้เช่นเดียวกัน

บทสรุปของพระสูตรนี้เน้นย้ำถึงอานุภาพของการให้ทานที่มีความบริสุทธิ์พร้อมด้วยองค์ประกอบ และความสำคัญของการฝึกอบรมจิตใจตนเอง ว่าเป็นหนทางสูงสุดที่จะนำไปสู่ความหลุดพ้นและความสุขที่แท้จริง