ลิจฉวีวัตถุ

พระสูตร "ลิจฉวีวัตถุ" จากขุททกนิกาย พระไตรปิฎกฉบับ มมร (id: 2076, uid: dhp214) นี้ มีเหตุการณ์สำคัญเกิดขึ้น ณ กูฏาคารศาลา ใกล้เมืองเวสาลี ซึ่งสะท้อนให้เห็นถึงโทษภัยของกามารมณ์และความหลงระเริงในโลก โดยมีลำดับเหตุการณ์และคำสอนหลักดังนี้

เมื่อครั้งวันมหรสพ พวกเจ้าลิจฉวีได้แต่งกายด้วยเครื่องประดับอันวิจิตรตระการตาจนมีความงดงามราวกับเทวดาชั้นดาวดึงส์ ได้พากันออกจากพระนครเพื่อไปยังอุทยาน ในขณะนั้น พระสัมมาสัมพุทธเจ้าเสด็จเข้าไปบิณฑบาตและทอดพระเนตรเห็น จึงตรัสแก่ภิกษุทั้งหลายให้ดูความงามของเจ้าลิจฉวีเหล่านั้น เปรียบเสมือนภาพปรากฏของเทวดาชั้นดาวดึงส์ ก่อนจะเสด็จเข้าสู่พระนคร

อย่างไรก็ตาม ความงามและความรื่นเริงนั้นกลับแปรเปลี่ยนเป็นความพินาศในเวลาต่อมา เมื่อกลุ่มเจ้าลิจฉวีเกิดความขัดแย้งและวิวาทกันเพราะหญิงนครโสภิณีคนเดียวกัน ความริษยาครอบงำจิตใจจนเกิดการใช้กำลังประหารชีวิตกันและกัน ทำให้เลือดไหลนองดุจแม่น้ำ จนเจ้าพนักงานต้องใช้เตียงหามกลับเข้าเมือง เมื่อภิกษุทั้งหลายได้เห็นเหตุการณ์ดังกล่าวและกราบทูลให้พระองค์ทรงทราบ พระศาสดาจึงทรงหยิบยกเรื่องนี้มาตรัสสอนถึงโทษอันหนักหนาของความเพลิดเพลินในกามารมณ์

พระพุทธองค์ทรงแสดงธรรมเพื่อชี้ให้เห็นสัจธรรมว่า ความทุกข์และความกลัวล้วนมีต้นตอมาจากความยินดีเพลิดเพลิน พร้อมทั้งตรัสพระคาถาใจความสำคัญว่า:

• ความโศกย่อมเกิดแต่ความยินดี
• ภัยย่อมเกิดแต่ความยินดี
• ความโศกย่อมไม่มีแก่ผู้พ้นวิเศษแล้วจากความยินดี ภัยจักมีมาแต่ไหน

ในตอนท้ายแห่งพระธรรมเทศนา ชนเป็นจำนวนมากที่ได้สดับตรับฟัง สามารถเข้าใจและบรรลุอริยผล มีโสดาปัตติผลเป็นต้น ตามลำดับ