อนิตถิคันธกุมารวัตถุ

อนิตถิคันธกุมารวัตถุ เป็นเรื่องราวของอนิตถิคันธกุมาร ผู้จุติจากพรหมโลกและมีความรังเกียจเพศหญิงมาตั้งแต่เกิด จนกระทั่งเมื่อเติบโตขึ้น มารดาบิดาพยายามเกลี้ยกล่อมให้มีภรรยาเพื่อสืบสกุล กุมารจึงแก้ปัญหาด้วยการให้ช่างทองหล่อรูปหญิงทองคำที่มีความงดงามยิ่งนัก และบอกว่าหากหาหญิงที่มีรูปโฉมงดงามเทียบเท่ารูปทองคำนี้ได้ จึงจะยอมแต่งงานด้วย

พราหมณ์จึงนำรูปทองคำนั้นเดินทางไปแสวงหาหญิงสาวตามเมืองต่างๆ จนพบธิดาเศรษฐีรูปงามในสาคลนคร และทำพิธีสู่ขอเดินทางนำตัวกลับมาเพื่ออภิเนาว์ แต่นางกุมาริกาผู้มีความละเอียดอ่อนเป็นเลิศกลับล้มป่วยและเสียชีวิตลงในระหว่างเดินทาง เมื่ออนิตถิคันธกุมารทราบข่าวจึงเกิดความโศกเศร้าเสียใจอย่างรุนแรงจนปฏิเสธการเสวยอาหารและขังตัวอยู่แต่ในห้อง พระสัมมาสัมพุทธเจ้าจึงเสด็จมาโปรดและทรงแสดงธรรมเทศนาเพื่อระงับความโศก

พระองค์ทรงแสดงธรรมว่า ความโศกและภัยย่อมเกิดขึ้นจากกาม (ทั้งวัตถุกามและกิเลสกาม) หากบุคคลหลุดพ้นจากกามได้แล้ว ความโศกและความกลัวย่อมไม่ คำสอนหลัก จากพระสูตรนี้สรุปได้ดังนี้:

• ต้นเหตุแห่งความทุกข์: ความรักและความใคร่ (กาม) เป็นบ่อเกิดของความโศกเศร้าและความกลัว
• การปล่อยวาง: การติดยึดในสิ่งอันเป็นที่รักย่อมนำมาซึ่งความทุกข์ระทมเมื่อพลัดพราก
• ผลแห่งการปฏิบัติธรรม: ในตอนท้ายแห่งพระธรรมเทศนา อนิตถิคันธกุมารสามารถละวางความโศกและบรรลุ โสดาปัตติผล