ปัญจสตทารกวัตถุ

ปัญจสตทารกวัตถุ (เรื่องเด็ก ๕๐๐ คน) เป็นเหตุการณ์ที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงปรารภเด็ก ๕๐๐ คน ณ พระเวฬุวันมหาวิหาร กรุงราชคฤห์ ซึ่งสะท้อนให้เห็นถึงความเลื่อมใสศรัทธาที่ชนทั้งหลายมีต่อผู้ปฏิบัติชอบ และอานุภาพแห่งคุณธรรมของพระอรหันต์

เหตุการณ์เริ่มต้นเมื่อพระศาสดาเสด็จพร้อมด้วยภิกษุ ๕๐๐ รูป ไปบิณฑบาตและพบเด็ก ๕๐๐ คนกำลังนำกระเช้าขนมออกจากเมืองในวันมหรสพ แม้เด็กเหล่านั้นจะถวายบังคมพระศาสดาแต่ไม่ได้ถวายขนม พระองค์จึงตรัสกับภิกษุทั้งหลายว่าให้รอคอย เพราะภิกษุผู้เป็นเจ้าของขนมกำลังเดินตามมาข้างหลัง

ต่อมา เมื่อเด็ก ๕๐องเห็นพระมหากัสสปเถระเดินมาข้างหลัง เกิดความเลื่อมใสศรัทธาอย่างแรงกล้า จึงถวายขนมพร้อมทั้งกระเช้าแด่พระเถระ พระเถระจึงแนะนำให้เด็กๆ นำไทยธรรมไปถวายแบ่งส่วนแด่พระภิกษุสงฆ์ที่โคนไม้ เมื่อภิกษุบางรูปเกิดความสงสัยและโพนทะนาว่าเด็กๆ ลำเอียงถวายเพราะเห็นแก่หน้าพระมหากัสสปเถระ พระศาสดาจึงทรงยกพระมหากัสสปเถระเป็นนิทัศนะ และตรัสแสดงพระธรรมเทศนา

• พระคาถาและคำสอนหลัก: "สีลทสฺสนสมฺปนฺนํ ธมฺมฏฺ สจฺจวาทินํ อตฺตโน กมฺมกุพฺพานํ ตญฺชโน กุรุเต ปิยํ" (ชน ย่อมทำท่านผู้สมบูรณ์ด้วยศีลและทัสสนะ ผู้ตั้งอยู่ในธรรม ผู้มีปกติกล่าวแต่วาจาสัตย์ ผู้กระทำการงานของตนนั้น ให้เป็นที่รัก)
• การขยายความ: ผู้ถึงพร้อมด้วยศีล ความเห็นชอบ ตั้งอยู่ในโลกุตรธรรม มีวาจาสัตย์ และบำเพ็ญสิกขา ๓ ย่อมเป็นที่รักและเป็นที่เคารพบูชาของเทวดาและมนุษย์

ในตอนท้ายแห่งพระธรรมเทศนา เด็กทั้ง ๕๐๐ คนได้บรรลุโสดาปัตติผล