อัญญตรภิกขุวัตถุ

สรุปเนื้อหาพระสูตร: อัญญตรภิกขุวัตถุ (เรื่องภิกษุรูปใดรูปหนึ่ง)

เหตุการณ์เริ่มต้นขึ้นเมื่อพระสัมมาสัมพุทธเจ้าประทับ ณ อัคคาฬวเจดีย์ ทรงปรารภเหตุการณ์ที่ภิกษุชาวเมืองอาฬวีรูปหนึ่งกำลังสร้างเสนาสนะ และพยายามตัดต้นไม้ซึ่งเป็นวิมานที่อยู่อาศัยของเทพดาที่มีลูกอ่อน แม้เทพดาจะอ้อนวอนขอร้องและอุ้มบุตรมายืนขวาง ภิกษุนั้นก็ไม่ยอมฟังและพลั้งมือฟันแขนทารกขาด ด้วยความโกรธจัด เทพดาตั้งใจจะทำร้ายภิกษุให้ตาย แต่กลับมีสติคิดได้ว่าภิกษุเป็นผู้มีศีล การฆ่าภิกษุจะทำให้ตนต้องตกนรก และอาจเป็นเยี่ยงอย่างให้เทพองค์อื่นฆ่าภิกษุณีหรือภิกษุรูปอื่นตามอีก เทพดาจึงระงับความโกรธ ลดมือลง และไปเข้าเฝ้าพระศาสดาเพื่อกราบทูลเรื่องราวทั้งหมด

• คำสอนสำคัญ: พระพุทธองค์ทรงสรรเสริญและตรัสรับรองการกระทำของเทพดา โดยทรงแสดงพระธรรมเทศนาผ่านคาถาที่เปรียบเทียบผู้ที่สามารถระงับความโกรธที่พลุ่งขึ้นได้ เหมือนกับนายสารถีผู้สามารถห้ามรถที่กำลังแล่นไปด้วยความเร็วสูงได้
• บทสรุปคุณธรรม: พระองค์ทรงยกย่องผู้ที่ข่มความโกรธได้ว่าเป็น "สารถี" (ผู้ฝึกตนได้ประเสริฐ) ส่วนคนทั่วไปทำได้เพียงแค่ถือเชือกเท่านั้น ในขณะที่แสดงธรรม เทพดาได้บรรลุเป็นพระโสดาบัน และต่อมาพระพุทธองค์ทรงประทานวิมานใหม่คือต้นไม้ใกล้พระคันธกุฎีที่เชตวันให้แก่เทพดา พร้อมทั้งทรงใช้เหตุการณ์นี้เป็นมูลเหตุในการบัญญัติ ภูตคามสิกขาบท เพื่อห้ามภิกษุตัดต้นไม้และทำลายภูตคาม