โรหิณีขัตติยกัญญาวัตถุ

เรื่องเจ้าหญิงโรหิณี จากขุททกนิกาย เป็นพระสูตรที่แสดงถึงผลแห่งกรรมและความสำคัญของการละกิเลส โดยมีเหตุการณ์เริ่มต้นเมื่อพระอนุรุทธเถระเดินทางไปเมืองกบิลพัสดุ์ และพบว่าพระน้องนางคือเจ้าหญิงโรหิณี ไม่กล้ามาเข้าเฝ้าเนื่องจากมีโรคผิวหนังพุพองที่เกิดจากความละอาย พระเถระจึงแนะนำให้พระนางสละเครื่องประดับราคาแพงเพื่อสร้างโรงฉันถวายแด่สงฆ์ และให้บำเพ็ญกุศลด้วยการกวาดพื้นและดูแลความสะอาดอยู่เสมอ

เมื่อการสร้างโรงฉันแล้วเสร็จ พระนางได้ถวายภัตตาหารแด่พระพุทธเจ้าและพระสงฆ์ พระพุทธองค์จึงทรงแสดงอดีตนิทานเพื่อเผยถึงบุพกรรมของพระนางว่า ในอดีตชาติ พระนางเคยเป็นพระอัครมเหสีของพระเจ้าพาราณสีผู้มีความผูกอาฆาต และได้แกล้งโรยผงหมามุ้ยใหญ่ใส่ที่นอนของหญิงนักฟ้อน จนทำให้หญิงนั้นเกิดแผลพุพองและได้รับเวทนากล้า ด้วยวิบากกรรมแห่งความโกรธและความริษยานั้น จึงส่งผลให้พระนางต้องมาเป็นโรคผิวหนังในชาตินี้

จากเรื่องราวดังกล่าว พระพุทธองค์จึงทรงแสดงธรรมเทศนาและตรัสพระคาถาสำคัญเพื่อสอนพุทธบริษัท ดังนี้

• การละความโกรธ: บุคคลพึงละความโกรธและสละความถือตัว (มานะ)
• การล่วงสังโยชน์: พึงก้าวล่วงสังโยชน์ทั้งสิ้นเพื่อไม่ให้ทุกข์ทั้งหลายมาตกต้อง
• การไม่ติดข้องในนามรูป: ผู้ที่ไม่ยึดมั่นถือมั่นในนามรูปและไม่มีกิเลสเครื่องกังวล ย่อมพ้นจากความทุกข์

เมื่อสิ้นสุดพระธรรมเทศนา ชนเป็นจำนวนมากได้บรรลุอริยผล รวมถึงพระนางโรหิณีที่ดำรงอยู่ในโสดาปัตติผล ทำให้ผิวพรรณสรีระของพระนางกลับมางดงามดุจทองคำในทันที และเมื่อจุติจากอัตภาพนั้น พระนางก็ได้ไปเกิดเป็นเทพธิดาผู้มีรูปงามเลิศในภพดาวดึงส์ เป็นที่รักและโปรดปรานของท้าวสักกเทวราชและเหล่าเทพบุตร