อัญญตรกุลปุตตวัตถุ

สรุปเนื้อหาอัญญตรกุลปุตตวัตถุ (เรื่องกุลบุตรคนใดคนหนึ่ง) จากขุททกนิกาย พระไตรปิฎกฉบับมหามหากุฏราชวิทยาลัย แสดงถึงเรื่องราวของอุบาสกผู้หนึ่งซึ่งได้รับความทุกข์ใจและละอายต่อสังคม เนื่องจากภริยาประพฤตินอกใจ ทำให้ต้องละเลยจากการบำเพ็ญกุศลและการเข้าเฝ้าพระพุทธเจ้า ต่อมาเมื่อเข้าเฝ้าและกราบทูลเรื่องดังกล่าว พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงแสดงธรรมเพื่อระงับความทุกข์และให้ข้อคิดเกี่ยวกับธรรมชาติของสตรี พร้อมทั้งทรงแสดงธรรมเทศนาว่าด้วยเรื่อง "มลทิน" ชนิดต่างๆ ที่เป็นเครื่องเศร้าหมองและนำความเสื่อมมาสู่ชีวิต

พระพุทธองค์ทรงจำแนกมลทินและข้อปฏิบัติอันเป็นหลักธรรมสำคัญ ดังนี้:

• ความประพฤติชั่ว (ทุจริต): เป็นมลทินของสตรี เช่น การประพฤตินอกใจสามี ซึ่งนำมาซึ่งความเสื่อมเสียและการถูกปฏิเสธจากสังคมและครอบครัว
• ความตระหนี่ (มัจฉริยะ): เป็นมลทินของผู้ให้ทาน ขัดขวางมิให้จิตโน้มไปในการบริจาค ทำให้พลาดจากมนุษย์สมบัติ ทิพยสมบัติ และนิพพานสมบัติ
• อกุศลธรรม: เป็นมลทินทั้งในโลกนี้และโลกหน้า อันเป็นเครื่องยังสัตว์ให้ฉิบหาย
• อวิชชา (ความไม่รู้จริง): ทรงยกย่องว่าเป็นมลทินอย่างยิ่งยวด เหนกว่ามลทินทั้งปวง เพราะเป็นต้นเหตุแห่งความมืดบอดในสังสารวัฏ

ในตอนท้ายแห่งพระธรรมเทศนา พระพุทธองค์ทรงสอนให้ภิกษุและพุทธศาสนิกชนละทิ้งมลทินเหล่านี้เสีย เพื่อก้าวไปสู่การเป็นผู้หมดมลทินและเข้าถึงความบริสุทธิ์ ในกาลจบเทศนา ชนเป็นอันมากได้บรรลุอริยผลทั้งหลาย มีโสดาปัตติผลเป็นต้น