ทุติยนฏปุพพกเถรวัตถุ

สรุปพระสูตร: ทุติยนฏปุพพกเถรวัตถุ (เรื่องภิกษุผู้เคยเป็นนักฟ้อนรูปที่ ２)

พระสัมมาสัมพุทธเจ้า เมื่อประทับ ณ พระเวฬุวันมหาวิหาร ทรงปรารภพระภิกษุรูปหนึ่งผู้เคยเป็นนักฟ้อนรำในอดีต (มีเนื้อหาความเป็นมาทำนองเดียวกับเรื่องของภิกษุผู้เคยเป็นนักฟ้อนรูปแรก) ได้ตรัสพระธรรมเทศนาเพื่อแสดงถึงคุณสมบัติของผู้เข้าถึงความเป็นพราหมณ์ (ผู้ประเสริฐในทางพระพุทธศาสนา) โดยทรงเน้นย้ำถึงการละกิเลสเครื่องร้อยรัดและความยึดมั่นถือมั่นในโลก

ในกาลนั้น พระองค์ทรงเปล่งพระคาถาว่า "เราเรียกบุคคลนั้น ซึ่งละความยินดีและความไม่ยินดีได้แล้ว ผู้เย็น ไม่มีอุปธิ ครอบงำโลกทั้งปวง ผู้แกล้วกล้าว่า เป็นพราหมณ์" โดยมีคำอธิบายหลักตามธรรมคาถา ดังนี้

• การละความยินดีและความไม่ยินดี: หมายถึงการละความกำหนัดยินดีในกามคุณ 5 และความเบื่อหน่ายระอาในการประพฤติพรหมจรรย์หรือการอยู่ป่า
• ความเป็นผู้เย็น (สีติภูตํ): การดับเพลิงกิเลส คือ ราคะ โทสะ และโมหะ จนจิตใจสงบร่มเย็นเป็นสุข
• การไม่มีอุปธิ (นิรูปธึ): ความเป็นผู้ปราศจากกิเลสเครื่องเศร้าหมองและเครื่องพะรุงพะรังทางใจ
• ความแกล้วกล้าและครอบงำโลก (วีรํ สพฺพโลกาภิภุํ): ผู้มีความเพียรอันกล้าหาญ สามารถก้าวล่วงและครอบงำขันธโลกทั้งหมดได้โดยสิ้นเชิง

เมื่อสิ้นสุดพระธรรมเทศนา มหาชนเป็นจำนวนมากได้บรรลุนัยแห่งอริยผลทั้งหลาย มีโสดาปัตติผลเป็นต้น เป็นอันจบเรื่องภิกษุผู้เคยเป็นนักฟ้อนรูปที่ ２ บริบูรณ์