วังคีสเถรวัตถุ

วังคีสเถรวัตถุ (Dhp. 419-420) เป็นเรื่องราวที่เกิดขึ้นในสมัยพุทธกาล โดยมีเนื้อหาเกี่ยวข้องกับพระวังคีสเถระ อดีตผู้มีความสามารถพิเศษในการตรวจสอบซากศพแล้วล่วงรู้ถึงภพภูมิของผู้ตาย ท่านได้ติดตามพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไปเผยแผ่ธรรม จนกระทั่งบรรลุเป็นพระอรหันต์ผู้มีญาณหยั่งรู้ ซึ่งในภายหลังท่านมักถูกเหล่ากุมารถามถึงภพภูมิของผู้ที่ล่วงลับไปแล้วอยู่บ่อยครั้ง จนพระพุทธองค์ทรงสอนให้เห็นถึงความว่างเปล่าของการยึดติดในสังขาร

ใจความสำคัญของพระคาถา (ธรรมบทพระบาลีข้อ 419-420):

• ผู้รู้เท่าทันจุติและอุบัติ: พระพุทธองค์ทรงตรัสสรรเสริญผู้ที่รู้แจ้งในจุติ (การตาย) และอุบัติ (การเกิด) ของสัตว์ทั้งหลาย โดยไม่ยึดติด ไม่มีความข้องแวะ และเป็นผู้ที่บริสุทธิ์หมดจด
• นิยามของพราหมณ์: ผู้ใดล่วงรู้คติที่ไปของสัตว์ทั้งหลายได้โดยไม่ติดข้อง เป็นผู้ที่หมดสิ้นกิเลสอาสวะทั้งปวง ผู้นั้นคือ "พราหมณ์" โดยแท้จริงตามหลักของพระพุทธศาสนา

บทสรุปของพระสูตรนี้เน้นย้ำถึงสภาวะของ พระอรหันต์ ผู้ที่อยู่เหนือกระแสแห่งการเวียนว่ายตายเกิด ท่านเป็นผู้ที่รู้จักความเป็นไปของโลกอย่างแท้จริง ไม่หลงระเริงในความรู้หรืออิทธิฤทธิ์ แต่ใช้ปัญญาในการทำลายความยึดมั่นถือมั่นให้หมดสิ้นไป สำหรับพุทธศาสนิกชน คำสอนนี้เป็นเครื่องเตือนใจให้หมั่นพิจารณาถึงความไม่เที่ยงของสังขาร การเกิดและการดับเป็นเรื่องธรรมดาของโลก หากบุคคลใดสามารถปล่อยวางจากเครื่องผูกมัดทั้งปวงได้ ย่อมเข้าถึงความสงบเย็นและเป็นผู้ที่ควรแก่การกราบไหว้บูชาอย่างแท้จริง