ปัญจเวรภยสูตร

ปัญจเวรภยสูตร (สังยุตตนิกาย SN 12.41) แสดงถึงคุณสมบัติของอริยสาวกผู้บรรลุเป็นพระโสดาบัน ซึ่งสามารถประกาศตนเองได้ว่าพ้นจากอบายภูมิแล้ว และมีอันไม่ตกต่ำเป็นธรรมดา เป็นผู้เที่ยงที่จะตรัสรู้ในภายหน้า

พระสูตรนี้กล่าวถึง ๓ คุณสมบัติสำคัญ ได้แก่ การที่ภัยเวร ๕ ประการสงบแล้ว การประกอบด้วยธรรมเป็นองค์แห่งโสดาปัตติ ๔ ประการ และการเห็นแจ้งแทงตลอดญายธรรมอันประเสริฐด้วยปัญญา

ภัยเวร ๕ ประการที่สงบแล้ว หมายถึง การที่อริยสาวกงดเว้นจากอกุศลกรรมบถ ๕ อย่าง อันได้แก่ การฆ่าสัตว์ การลักทรัพย์ การประพฤติผิดในกาม การพูดเท็จ และการดื่มสุราเมรัยอันเป็นที่ตั้งแห่งความประมาท การกระทำเหล่านี้ล้วนก่อให้เกิดภัยและเวรทั้งในปัจจุบันและอนาคต พร้อมทั้งความทุกข์โทมนัสทางใจ เมื่อเว้นขาดจากสิ่งเหล่านี้ ภัยเวรเหล่านั้นย่อมสงบระงับไป

ส่วนธรรมเป็นองค์แห่งโสดาปัตติ ๔ ประการ ได้แก่ ความเลื่อมใสอันไม่หวั่นไหวในพระพุทธเจ้า พระธรรม พระสงฆ์ และการมีศีลที่พระอริยเจ้าใคร่แล้ว คือ ศีล ๕ ที่บริสุทธิ์ ไม่ขาด ไม่ทะลุ ไม่ด่าง ไม่พร้อย เป็นไท และเป็นไปเพื่อสมาธิ

ญายธรรมอันประเสริฐที่อริยสาวกเห็นแจ้งแทงตลอดด้วยปัญญา หมายถึง การมนสิการปฏิจจสมุปบาทโดยแยบคาย ว่าเมื่อสิ่งนี้มี สิ่งนี้ย่อมมี เพราะสิ่งนี้เกิด สิ่งนี้ย่อมเกิด และเมื่อสิ่งนี้ไม่มี สิ่งนี้ย่อมไม่มี เพราะสิ่งนี้ดับ สิ่งนี้ย่อมดับ การเข้าใจธรรมอันเป็นปัจจัยแห่งการเกิดและดับของทุกข์ทั้งปวงนี้เอง ทำให้พระโสดาบันมีปัญญาอันลึกซึ้ง และพ้นจากอบายภูมิได้อย่างแท้จริง