ทุติยปัญจเวรภยสูตร

ทุติยปัญจเวรภยสูตร สังยุตตนิกาย SN 12.42 กล่าวถึงคุณสมบัติของอริยสาวกผู้ได้บรรลุเป็นพระโสดาบัน ซึ่งสามารถประกาศตนได้ว่าพ้นจากอบายภูมิแล้ว พระสูตรนี้แสดงให้เห็นว่าอริยสาวกประกอบด้วยธรรมสำคัญ ๓ ประการ ได้แก่ การสงบระงับภัยเวร ๕ ประการ การประกอบด้วยองค์แห่งโสดาปัตติผล ๔ ประการ และการเห็นแจ้งอริยญาณด้วยปัญญา

ประการแรก อริยสาวกนั้นเป็นผู้สงบระงับภัยเวร ๕ ประการ ได้แก่ การงดเว้นจากการฆ่าสัตว์ การลักทรัพย์ การประพฤติผิดในกาม การพูดเท็จ และการดื่มสุราเมรัยอันเป็นที่ตั้งแห่งความประมาท บุคคลผู้ล่วงละเมิดศีลเหล่านี้ย่อมก่อให้เกิดภัยเวรทั้งในภพปัจจุบันและภพหน้า รวมถึงความทุกข์โทมนัสทางใจ แต่เมื่ออริยสาวกเว้นขาดจากสิ่งเหล่านี้ ภัยเวรเหล่านั้นย่อมสงบระงับไปโดยสิ้นเชิง

ประการที่สอง อริยสาวกเป็นผู้ประกอบด้วยองค์แห่งโสดาปัตติผล ๔ ประการ ได้แก่ มีความเลื่อมใสอันไม่หวั่นไหวในพระพุทธเจ้า ว่าเป็นพระอรหันต์ ตรัสรู้เองโดยชอบ มีความเลื่อมใสในพระธรรม ว่าเป็นสิ่งที่พระพุทธองค์ตรัสไว้ดีแล้ว ปรากฏชัดเจน ไม่จำกัดกาล ควรเรียกให้มาดู ควรน้อมเข้ามาในตน และอันวิญญูชนพึงรู้ได้เฉพาะตน มีความเลื่อมใสในพระสงฆ์ ว่าเป็นหมู่สาวกผู้ปฏิบัติดี ปฏิบัติชอบ ปฏิบัติตรง ปฏิบัติสมควร เป็นเนื้อนาบุญของโลก และมีศีลที่อริยชนรักใคร่ ไม่ขาด ไม่ทะลุ ไม่ด่าง ไม่พร้อย เป็นไท ได้รับการสรรเสริญจากวิญญูชน และเป็นไปเพื่อสมาธิ

ประการสุดท้าย อริยสาวกเป็นผู้เห็นแจ้งอริยญาณด้วยปัญญา นั่นคือ การเห็นปฏิจจสมุปบาทโดยแจ่มแจ้งว่า "เมื่อสิ่งนี้มี สิ่งนี้จึงมี เพราะสิ่งนี้เกิดขึ้น สิ่งนี้จึงเกิดขึ้น เมื่อสิ่งนี้ไม่มี สิ่งนี้จึงไม่มี เพราะสิ่งนี้ดับไป สิ่งนี้จึงดับไป" ด้วยการเห็นดังนี้ อริยสาวกย่อมเห็นและเข้าใจถึงการเกิดขึ้นและดับไปแห่งกองทุกข์ทั้งมวล โดยเริ่มตั้งแต่ความไม่รู้ (อวิชชา) เป็นปัจจัยให้เกิดสังขาร จนถึงความดับไปแห่งกองทุกข์เมื่ออวิชชาดับไป

ด้วยคุณสมบัติเหล่านี้ อริยสาวกย่อมสามารถประกาศตนได้อย่างมั่นใจว่า ได้พ้นจากนรก กำเนิดเดรัจฉาน และเปรตวิสัยแล้ว เป็นผู้มีอันไม่ตกต่ำเป็นธรรมดา เป็นผู้เที่ยงแท้ต่อพระนิพพาน มีอันจะตรัสรู้ได้ในเบื้องหน้า