กามสูตร

กามสูตร (Kamasutta) มุ่งเน้นสอนให้เห็นถึงธรรมชาติของกามสุขที่เป็นเพียงความสุขชั่วคราวและเต็มไปด้วยโทษภัย เนื้อหาเริ่มต้นด้วยการชี้ให้เห็นว่า เมื่อบุคคลปรารถนากามและได้รับมาสมใจย่อมเกิดความปิติยินดี แต่ความสุขนั้นไม่ยั่งยืน เมื่อกามเหล่านั้นเสื่อมคลายไป ย่อมก่อให้เกิดความทุกข์ทรมานใจประดุจการถูกลูกศรทิ่มแทง พระสูตรจึงเปรียบเปรยว่าผู้มีสติควรหลีกเลี่ยงกามเหมือนการหลบหลีกหัวงูที่มีพิษร้ายแรง

หัวใจสำคัญของพระสูตรนี้คือการชี้ให้เห็นโทษของความยึดติดในวัตถุกามทั้งหลาย ซึ่งเป็นบ่อเกิดแห่งความเดือดร้อน โดยสามารถสรุปหมวดหมู่ของกามที่คนมักลุ่มหลงได้ดังนี้:

• ทรัพย์สินภายนอก: ที่ดิน พื้นที่ทำกิน และทองคำ
• ทรัพย์สินมีชีวิต: สัตว์เลี้ยง เช่น วัวและม้า
• บริวารและบุคคล: ทาส คนรับใช้ ตลอดจนภรรยาและเหล่าญาติมิตร

พระพุทธองค์ทรงสอนว่า ผู้ที่ยังตกอยู่ในอำนาจของความปรารถนาในสิ่งเหล่านี้ ย่อมถูกอุปสรรคและอันตรายครอบงำ ความทุกข์จะติดตามตัวเขาไปเสมือนน้ำที่ไหลเข้าสู่เรือที่รั่ว ผู้ที่ต้องการพ้นจากห้วงแห่งความทุกข์จึงควรเป็นผู้มีสติ หมั่นพิจารณาเห็นโทษของกาม และรู้จักละวางความยึดติดเหล่านั้นเปรียบเสมือนการวิดน้ำออกจากเรือให้แห้ง เพื่อให้เรือสามารถแล่นข้ามห้วงน้ำใหญ่ไปถึงฝั่งแห่งความหลุดพ้นได้อย่างปลอดภัย