ปุตตมังสสูตร

ปุตตมังสสูตร เป็นพระสูตรที่อยู่ในสังยุตตนิกาย นิทานวรรค. พระสูตรนี้แสดงถึงหลักธรรมเรื่อง อาหาร 4 อย่าง ซึ่งเป็นปัจจัยในการดำรงอยู่ของสัตว์โลก หรือเพื่ออนุเคราะห์แก่สัตว์ผู้ที่กำลังแสวงหาที่เกิด.

อาหาร 4 อย่างนั้น ได้แก่:

1. กวฬิงการาหาร (อาหารคือคำข้าว): เป็นอาหารหยาบและละเอียดที่ใช้หล่อเลี้ยงร่างกาย. ในพระสูตรเปรียบเทียบกับการที่สามีภรรยาคู่หนึ่งต้องฆ่าบุตรของตนเพื่อนำเนื้อมากินประทังชีวิต เพื่อให้สามารถข้ามผ่านทางกันดารไปได้ แสดงให้เห็นถึงความจำเป็นในการบริโภคอาหารเพื่อความอยู่รอด.

2. ผัสสาหาร (อาหารคือผัสสะ): หมายถึงการกระทบกระทั่งของอายตนะทั้ง 6 กับอารมณ์. เปรียบเหมือนแม่โคนมที่ไม่มีหนังหุ้ม ย่อมถูกสัตว์กัดกินได้ทุกที่ที่ไป.

3. มโนสัญเจตนาหาร (อาหารคือความจงใจ): คือเจตนาที่ปรุงแต่งให้เกิดกิเลสตัณหา. เปรียบเหมือนหลุมถ่านเพลิงที่บุคคลผู้รักชีวิตจะพยายามหลีกเลี่ยง เพื่อไม่ให้ตกเข้าไป.

4. วิญญาณาหาร (อาหารคือการรับรู้ทางอายตนะ 6): คือการรับรู้หรือการเห็นแจ้งทางอายตนะทั้ง 6. เปรียบเหมือนโจรที่ถูกลงโทษอย่างสาหัส แต่ก็ยังไม่ตาย.

เมื่อภิกษุอริยสาวกสามารถกำหนดรู้ในอาหารทั้ง 4 ประการนี้ได้ ก็จะสามารถกำหนดรู้เวทนา สัญญา และนามรูป อันเป็นหนทางสู่การหลุดพ้นจากกองทุกข์ได้.