ทุติยกรณียวิมาน

ทุติยกรณียวิมาน (วิมานที่ว่าด้วยการกระทำบุญกุศลเป็นครั้งที่สอง) ปรากฏในขุททกนิกาย วิมานวัตถุ ว่าด้วยเรื่องราวของเทพบุตรผู้มีรัศมีสว่างไสว เมื่อพระมหาโมคคัลลานเถระได้สอบถามถึงสาเหตุแห่งการได้มาซึ่งทิพยสมบัติและวิมานอันวิจิตรตระการตา เทพบุตรองค์นี้จึงได้แสดงเหตุแห่งบุญที่ตนได้สั่งสมไว้ในสมัยที่เป็นมนุษย์

หัวใจสำคัญของเรื่องนี้คือการที่เทพบุตรได้อาศัย “การลงมือกระทำด้วยตนเอง” แม้จะเป็นเพียงทานเล็กน้อย แต่ประกอบด้วยจิตที่เลื่อมใสศรัทธาอย่างยิ่ง โดยเทพบุตรได้กล่าวถึงบุญกุศลที่ตนได้บำเพ็ญไว้ดังนี้:

• การถวายทานด้วยตนเอง: ไม่ได้อาศัยผู้อื่นเป็นสื่อกลาง แต่ลงมือเตรียมอาหารและถวายทานแก่พระภิกษุสงฆ์ด้วยความเคารพ
• ความเลื่อมใสในพระสงฆ์: มีจิตศรัทธามั่นคงในเนื้อนาบุญ ทำให้ผลบุญนั้นส่งผลอย่างรวดเร็วและมีอานุภาพมาก
• การรักษาศีล: นอกจากการทำทานแล้ว ยังเป็นผู้ประพฤติตนอยู่ในกรอบของศีลธรรม ไม่เบียดเบียนผู้อื่น

ผลจากการทำความดีดังกล่าว ทำให้เมื่อสิ้นอายุขัยจากโลกมนุษย์ เทพบุตรผู้นี้จึงได้ไปอุบัติใน ดาวดึงส์เทวโลก เสวยทิพยสมบัติที่เพียบพร้อมไปด้วยนางอัปสรแวดล้อม และมีรัศมีกายที่รุ่งโรจน์กว่าเทพเหล่าอื่น อันเป็นผลมาจากการที่ตนได้ “ขวนขวาย” ทำบุญด้วยตนเองโดยไม่รีรอ

บทสรุปของ ทุติยกรณียวิมาน เตือนใจให้พุทธศาสนิกชนเห็นความสำคัญของการทำบุญด้วยตนเอง (สยเมว กตํ) เพราะการลงมือทำด้วยความเต็มใจและเลื่อมใส จะก่อให้เกิดกุศลวิบากอันเป็นเหตุปัจจัยให้ถึงพร้อมด้วยความสุขทั้งในโลกนี้และโลกหน้า เปรียบเสมือนการปลูกพืชที่ดูแลเองกับมือ ย่อมได้ผลผลิตที่งดงามและน่าพึงพอใจ