เขตตูปมเปตวัตถุ

เขตตูปมาเปตวัตถุ ว่าด้วยพระอรหันต์เปรียบเหมือนนา พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงแสดงเรื่องนี้ ณ พระเวฬุวัน กลันทกนิวาปวิหาร ใกล้กรุงราชคฤห์ โดยทรงปรารภบุตรเศรษฐีคนหนึ่ง ชายผู้นี้เป็นบุตรคนเดียวของครอบครัวมั่งคั่ง แต่บิดามารดาไม่ให้ศึกษาศิลปวิทยา เมื่อเติบโตจึงหมกมุ่นในกามคุณ คบคนพาล และผลาญทรัพย์จนสิ้นเนื้อประดาตัว ภายหลังเข้าร่วมกับพวกโจร ถูกจับได้ขณะเฝ้าปากช่องเรือน และถูกตัดสินให้นำไปประหารชีวิต

ระหว่างทาง นางสุลสาหญิงงามเมืองผู้เคยรู้จักเขาเกิดความสงสาร จึงส่งขนมต้ม ๔ ลูกกับน้ำดื่มมาให้ พระมหาโมคคัลลานเถระทราบด้วยทิพยจักษุว่าชายผู้นี้ไม่เคยสร้างกุศลและกำลังจะไปสู่นรก จึงปรากฏต่อหน้าเพื่อเป็นที่พึ่งครั้งสุดท้าย ชายผู้ต้องโทษเกิดศรัทธา เห็นว่าตนใกล้ตายและผลทานจะเป็นเสบียงในปรโลก จึงถวายขนมต้มและน้ำแก่พระเถระแทนการบริโภคเอง พระเถระรับและฉันต่อหน้าเขาเพื่อเพิ่มพูนความเลื่อมใส

หลังถูกประหาร บุญที่ถวายทานในพระอรหันต์ผู้เป็นบุญเขตทำให้เขาพ้นจากการเกิดในนรก แต่เพราะก่อนตายยังมีจิตผูกพันนางสุลสา จึงเกิดเป็นรุกขเทวดา ณ ต้นไทรใกล้ภูเขา ต่อมาเทพบุตรพานางสุลสาไปอยู่ด้วย ๗ วัน แล้วนำนางกลับมายังท้ายบริษัทขณะที่พระพุทธเจ้าทรงแสดงธรรม เมื่อนางเล่าเหตุแห่งการเกิดเป็นเทพบุตรแก่ประชาชน ทุกคนอัศจรรย์ใจในผลของบุญแม้เพียงเล็กน้อยที่ทำในเนื้อนาบุญอันประเสริฐ

พระผู้มีพระภาคเจ้าจึงตรัสคาถาว่า พระอรหันต์เปรียบเหมือนนา ทายกเปรียบเหมือนชาวนา และไทยธรรมเปรียบเหมือนพืช ผลทานเกิดจากการที่ผู้ให้บริจาคไทยธรรมแก่ผู้รับ หากถวายแล้วอุทิศแก่เปรต เมื่อองค์ประกอบครบและเปรตอนุโมทนา เปรตย่อมได้รับผลนั้น ส่วนผู้ให้ย่อมเจริญด้วยบุญและโภคสมบัติ

แกนคำสอน

• คุณของผู้รับ เจตนาของผู้ให้ และไทยธรรม เปรียบได้กับนา ชาวนา และพืชที่ร่วมกันทำให้ผลทานงอกงาม
• การอุทิศส่วนบุญช่วยเกื้อกูลผู้ล่วงลับที่สามารถอนุโมทนา ขณะเดียวกันบุญของผู้ให้มิได้ลดลง แต่กลับเจริญยิ่งขึ้น
• กุศลแม้ทำในช่วงเวลาสั้น ๆ ด้วยศรัทธาในบุญเขตอันเลิศ ย่อมให้ผลและเป็นเสบียงแก่ผู้ทำในปรโลก

ผู้ให้ทำกุศลในโลกนี้ อุทิศผลแก่เปรต และบูชาพวกเขาด้วยทาน ย่อมได้อานิสงส์ทั้งในปัจจุบันและภายหน้า เมื่อทำกรรมดีแล้วก็ย่อมเข้าถึงสวรรค์ เมื่อจบพระธรรมเทศนา เทพบุตร นางสุลสา และสัตว์จำนวนมากได้บรรลุธรรม