มัตตาเปติวัตถุ

มัตตาเปติวัตถุ ว่าด้วยนางมัตตาผู้มีนิสัยดุร้ายและริษยา เมื่อตายแล้วเกิดเป็นเปรต เรื่องเกิดในกรุงสาวัตถี มีกฎุมพีผู้หนึ่งเป็นคนมีศรัทธา แต่ภรรยาชื่อมัตตาไม่มีศรัทธา มักโกรธและไม่มีบุตร กฎุมพีกลัววงศ์สกุลขาดจึงรับหญิงชื่อติสสามาเป็นภรรยาอีกคน นางติสสามีศรัทธา เป็นที่รักของสามี ต่อมาให้กำเนิดบุตรชื่อภูตะและอุปัฏฐากภิกษุ ๔ รูปด้วยความเคารพ เหตุนี้ทำให้นางมัตตายิ่งหึงหวงและริษยา

เมื่อนางมัตตาตายจึงเกิดเป็นเปรต มีร่างซูบผอม เปลือยกาย รูปร่างน่าเกลียด ร่างกายเปื้อนฝุ่น เป็นหิดคัน และมีกลิ่นเหมือนคูถ นางมาปรากฏแก่นางติสสาและบอกว่าตนเคยเป็นหญิงร่วมสามี นางติสสาจึงถามถึงกรรมที่ทำให้ได้รับทุกข์แต่ละอย่าง นางมัตตายอมรับว่าเคยเป็นหญิงดุร้าย หยาบคาย หึงหวง ตระหนี่ โอ้อวด และกล่าววาจาชั่วต่อนางติสสา

สภาพอันน่าเวทนาของนางมัตตาเกิดจากกรรมที่ทำด้วยความริษยาโดยตรง ได้แก่ เมื่อเห็นนางติสสาพูดคุยกับสามี นางกวาดฝุ่นโปรยใส่ จึงมีร่างกายเปื้อนฝุ่น นางนำผลหมามุ่ยไปโปรยบนที่นอน จึงเป็นหิดคันทั่วตัว นางลักเสื้อผ้าของนางติสสาไปซ่อน จึงต้องเปลือยกาย และนางนำของหอม ดอกไม้ และเครื่องลูบไล้ของนางติสสาไปทิ้งในหลุมคูถ จึงมีกลิ่นกายเหม็น นอกจากนี้ แม้มีทรัพย์และไทยธรรมอยู่ก็ไม่ทำบุญเป็นที่พึ่งแก่ตน จึงเป็นเปรตยากจน

นางติสสาเตือนให้นางเห็นผลกรรม และถามว่าจะช่วยอย่างไร นางมัตตาขอให้นิมนต์ภิกษุจากสงฆ์ ๔ รูปและภิกษุเป็นรายบุคคลอีก ๔ รูป รวม ๘ รูป ถวายภัตตาหารแล้วอุทิศส่วนบุญให้ นางติสสาจึงจัดภัตตาหาร ถวายไตรจีวร และอุทิศกุศลแก่นางมัตตา ทันใดนั้นข้าว น้ำ เครื่องนุ่งห่ม และทิพยสมบัติก็บังเกิด นางมัตตามีร่างกายสะอาด งดงาม มีรัศมี และเครื่องประดับอันวิจิตร

แกนคำสอน

• ความริษยา ความโกรธ ความตระหนี่ และการประทุษร้ายผู้อื่นให้ผลสอดคล้องกับกรรมที่ตนทำ
• ทรัพย์สมบัติไม่ยั่งยืน ผู้มีโอกาสควรใช้ทรัพย์ทำบุญเป็นที่พึ่งแก่ตน ไม่ปล่อยให้ความตระหนี่ครอบงำ
• การถวายทานแล้วอุทิศส่วนบุญ เมื่อผู้ล่วงลับอนุโมทนา ย่อมเกื้อกูลให้เขาได้รับผลบุญ ขณะเดียวกันผู้ให้ก็สั่งสมกุศลของตน

นางมัตตาขอบคุณและอวยพรนางติสสาพร้อมญาติทั้งหลาย ทั้งเตือนให้ประพฤติธรรม ให้ทาน และกำจัดความตระหนี่พร้อมทั้งโลภะและโทสะ เพื่อเข้าถึงสวรรค์ ภายหลังพระผู้มีพระภาคเจ้าทรงนำเรื่องนี้แสดงแก่บริษัท ทำให้มหาชนเกิดความสลดใจ ละมลทินคือความตระหนี่ และยินดีในการให้ทานและรักษาศีล