กัณหเปตวัตถุ

กัณหเปตวัตถุ (เรื่องเปรตชื่อกัณหะ) ปรากฏในขุททกนิกาย เปตวัตถุ เป็นเรื่องราวที่แสดงให้เห็นถึงผลแห่งกรรมของบุคคลผู้มีจิตใจหยาบช้าและตระหนี่ถี่เหนียว โดยมีเนื้อความสรุปได้ดังนี้

เรื่องเริ่มต้นขึ้นเมื่อพระมหาโมคคัลลานเถระได้ลงจากเขาคิชฌกูฏพร้อมกับพระลักขณเถระ และได้พบกับเปรตตนหนึ่งที่มีรูปร่างน่าเกลียดน่ากลัว มีร่างกายดำสนิทดุจถ่านไม้ มีกลิ่นเหม็นเน่า และถูกหมู่แมลงวันรุมตอมอยู่ตลอดเวลา พระลักขณเถระจึงได้สอบถามพระมหาโมคคัลลานเถระถึงสาเหตุแห่งการมาเกิดเป็นเปรตชนิดนี้

• กรรมในอดีต: เปรตตนนี้ในอดีตเคยเกิดเป็นมนุษย์ในกรุงพาราณสี เป็นคนที่มีความตระหนี่อย่างยิ่ง ไม่ยอมแบ่งปันทรัพย์สินให้แก่ใคร ทั้งยังเป็นคนมีจิตใจโหดร้าย
• พฤติกรรมที่ทำไว้: ได้ทำการข่มเหงรังแกผู้อื่น มีนิสัยดุร้ายชอบด่าทอ และประกอบกรรมชั่วร้ายด้วยกาย วาจา และใจ ทำให้เมื่อสิ้นชีวิตลงจึงต้องไปตกนรกหมกไหม้อยู่ยาวนาน
• ผลของกรรม: หลังจากพ้นจากนรกแล้ว ด้วยเศษกรรมที่ยังหลงเหลืออยู่ จึงต้องมาเกิดเป็นเปรตที่มีรูปร่างอันน่าสะพรึงกลัวเช่นนี้

บทเรียนสำคัญจากพระสูตรนี้คือ การเตือนสติให้พุทธศาสนิกชนเห็นถึงโทษของความตระหนี่และการทำบาปกรรม เพราะความโลภและนิสัยที่โหดร้ายไม่เพียงแต่ทำให้ผู้อื่นเดือดร้อน แต่ยังนำพาตนเองไปสู่ทางแห่งความเสื่อมและทุคติภูมิ พระพุทธศาสนาจึงสอนให้หมั่นสร้างบุญกุศล มีจิตใจโอบอ้อมอารี และละเว้นจากความชั่วทั้งปวง เพื่อไม่ให้ต้องเผชิญกับผลกรรมที่ทุกข์ทรมานอย่างเปรตในเรื่องนี้