ธนปาลเสฏฐิเปตวัตถุ

ธนปาลเสฏฐิเปตวัตถุ (เรื่องราวของเศรษฐีชื่อธนปาล) ปรากฏในขุททกนิกาย เปตวัตถุ เป็นเรื่องราวที่แสดงให้เห็นถึงผลแห่งกรรมของเศรษฐีผู้มั่งคั่งแต่ตระหนี่ถี่เหนียวและขาดการทำบุญในพระพุทธศาสนา แม้จะมีทรัพย์สมบัติมากมายในยามมีชีวิตอยู่ แต่เมื่อละโลกไปแล้วกลับต้องไปอุบัติเป็นเปรตผู้หิวโหยด้วยแรงแห่งความยึดติดและความตระหนี่

เรื่องราวดังกล่าวเริ่มต้นจากการที่พระมหาโมคคัลลานเถระได้ลงไปทัศนาเปรตในเปตโลก และได้พบกับเปรตตนหนึ่งที่มีรูปร่างน่าเกลียดน่ากลัว มีความทุกข์ทรมานแสนสาหัส จึงเข้าไปสนทนาถามถึงกรรมที่ทำให้ต้องมาตกอยู่ในสภาพเช่นนี้ เปรตตนนั้นจึงเล่าความหลังว่า ในอดีตชาติเคยเป็นเศรษฐีผู้มั่งคั่งในเมืองพาราณสี มีทรัพย์สินเงินทองมากมาย แต่กลับไม่มีความศรัทธาในการให้ทาน ไม่เคยทำบุญกุศลใดๆ ทั้งยังขัดขวางผู้อื่นไม่ให้ทำบุญ และเป็นผู้มีความโลภครอบงำจิตใจอย่างหนัก ผลแห่งความตระหนี่และการไม่แบ่งปันนั้นเอง จึงบันดาลให้มาเกิดในเปตภูมิได้รับความทุกข์ทรมานเป็นเวลาช้านาน

บทสรุปของเรื่องนี้สอนให้เห็นถึงสัจธรรมว่าทรัพย์สมบัติทั้งปวงเป็นเพียงสิ่งที่ติดตัวไปไม่ได้ สิ่งที่ติดตามผู้ตายไปมีเพียง "บุญและบาป" เท่านั้น พระสูตรนี้จึงเป็นคติสอนใจที่สำคัญเกี่ยวกับ:

• โทษของความตระหนี่: ความหวงแหนทรัพย์สินเกินพอดีเป็นเหตุให้จิตเศร้าหมองและนำไปสู่ทุคติ
• อานิสงส์ของการให้ทาน: การรู้จักเสียสละและแบ่งปันเป็นเสบียงสำคัญในการเดินทางในสังสารวัฏ
• ความไม่เที่ยงของทรัพย์: ทรัพย์สินภายนอกเป็นของชั่วคราว แต่กุศลกรรมเป็นทรัพย์ภายในที่ยั่งยืน

ด้วยเหตุนี้ ผู้มีปัญญาจึงควรหมั่นสั่งสมบุญกุศลและละความตระหนี่ เพื่อให้เป็นที่พึ่งแก่ตนเองทั้งในโลกนี้และโลกหน้า ดังที่พระพุทธองค์ทรงย้ำเตือนเสมอว่าบุคคลผู้สั่งสมบุญย่อมมีความสุขในโลกหน้า