จูฬเสฏฐิเปตวัตถุ

จูฬเสฏฐิเปตวัตถุ ว่าด้วยเรื่องของเศรษฐีผู้มีความตระหนี่ในอดีตชาติ ซึ่งปรากฏอยู่ในพระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เปตวัตถุ เรื่องนี้สะท้อนให้เห็นถึงผลแห่งกรรมที่มนุษย์กระทำไว้ ทั้งในด้านกุศลและอกุศล โดยมีเนื้อหาโดยสรุปคือ เมื่อครั้งอดีตกาล มีเศรษฐีผู้มั่งคั่งแต่กลับมีความตระหนี่ถี่เหนียวอย่างยิ่ง ไม่ยอมบริจาคทานหรือทำบุญกุศลใดๆ เลย แม้แต่จะให้ทานแก่ผู้ที่มาขอความช่วยเหลือก็ยังกระทำด้วยความยากลำบากและจิตใจที่ไม่ผ่องใส

เมื่อเศรษฐีผู้นั้นล่วงลับไปแล้ว ด้วยผลแห่งความตระหนี่และกรรมชั่วที่ทำไว้ จึงไปเกิดเป็นเปรตที่ได้รับความทุกข์ทรมานอย่างแสนสาหัส ต้องเสวยผลกรรมอยู่ในสภาพที่หิวโหยตลอดเวลา ต่อมาในสมัยของพระพุทธเจ้า ภรรยาของเศรษฐีในอดีตได้ทำบุญอุทิศส่วนกุศลไปให้ ทำให้เปรตตนนั้นได้รับความสุขขึ้นมาบ้าง จึงปรากฏกายให้ภรรยาเห็นเพื่อขอให้ทำบุญเพิ่มเติมเพื่อนำไปใช้ในปรโลก โดยมีหลักธรรมและข้อคิดที่สำคัญดังนี้:

• ผลของความตระหนี่: การยึดติดในทรัพย์สินอย่างผิดๆ นำไปสู่การเกิดในทุคติภูมิและได้รับความลำบากในภายหน้า
• อานิสงส์ของการทำทาน: การให้ทานด้วยใจที่บริสุทธิ์เป็นหนทางแห่งความสุขทั้งในปัจจุบันและอนาคต
• ความสำคัญของการอุทิศส่วนกุศล: แม้ผู้ที่จากไปแล้วจะอยู่ในภพภูมิที่ลำบาก แต่หากญาติมิตรทำบุญอุทิศให้ ก็สามารถช่วยบรรเทาทุกข์ให้แก่ผู้ที่ล่วงลับได้

เรื่องราวของจูฬเสฏฐิเปตวัตถุ จึงเป็นเครื่องเตือนใจให้พุทธศาสนิกชนเห็นถึงโทษของการเป็นคนใจแคบและตระหนี่ถี่เหนียว ทั้งยังเป็นการเน้นย้ำถึงความสำคัญของการสะสมบุญกุศลไว้เป็นเสบียงในวันข้างหน้า เพราะทรัพย์สินเงินทองในโลกนี้ไม่สามารถติดตามตัวไปได้ มีเพียงบุญและบาปเท่านั้นที่จะเป็นเครื่องกำหนดภพภูมิที่ไปเกิด