จูฬเสฏฐิเปตวัตถุ

จูฬเสฏฐิเปตวัตถุ เป็นเรื่องราวการสนทนาระหว่างพระเจ้าอชาตศัตรูกับจูฬเศรษฐีเปรต ผู้เคยเป็นคฤหบดีมั่งคั่งในเมืองพาราณสี แต่ด้วยความตระหนี่เหนียวแน่น ทุศีล และมีจิตข้องอยู่ในอามิส เมื่อเสียชีวิตจึงต้องไปเกิดเป็นเปรตเปลือยผอม เสวยทุกขเวทนาอย่างหนักจากความหิวโหย

เมื่อธิดาของเปรตพยายามทำบุญให้ด้วยการถวายทานแก่พวกพราหมณ์ เปรตจึงเดินทางไปรับผลบุญนั้น แต่ไม่ได้รับเพราะพราหมณ์ผู้รับไม่มีศีลและไม่ควรแก่ทักษิณา ต่อมาเปรตได้มาปรากฏกายต่อหน้าพระเจ้าอชาตศัตรู พระองค์จึงตรัสถามวิธีทำให้เปรตอิ่มหนำ เปรตจึงกราบทูลแนะนำให้พระราชาถวายทานแด่พระพุทธเจ้าและพระสงฆ์ แล้วอุทิศส่วนกุศลให้แก่ตน

พระเจ้าอชาตศัตรูทรงปฏิบัติตามคำแนะนำโดยเสด็จไปถวายทานอันประณีตด้วยพระองค์เองและอุทิศกุศลนั้น ส่งผลให้จูฬเศรษฐีเปรตพ้นจากสภาพเปรต ไปบังเกิดเป็นเทวดามีฤทธิ์และอานุภาพอันยิ่งใหญ่มีความสุขสำราญ และได้กลับมาแสดงตนขอบคุณพระราชา พระองค์จึงทรงนำเรื่องนี้ไปบอกแก่ภิกษุทั้งหลาย ซึ่งพระผู้มีพระภาคเจ้าได้ทรงนำมาแสดงธรรมแก่พบริษัท จนทำให้มหาชนเกิดความเลื่อมใส ละทิ้งความตระหนี่ และยินดีในการบำเพ็ญบุญ

หมวดหมู่คำสอนสำคัญในพระสูตร:

• ผลแห่งความตระหนี่: การเป็นคนตระหนี่ ทุศีล และไม่ให้ทาน ย่อมนำไปเกิดเป็นเปรตเสวยทุกข์ทรมาน
• ความสำคัญของผู้รับ: การทำทานจะได้ผลมากหรือน้อย ขึ้นอยู่กับความบริสุทธิ์และศีลธรรมของผู้รับทักษิณา (เช่น การถวายทานแก่พระสงฆ์ผู้มีศีล)
• อานุภาพแห่งการอุทิศส่วนบุญ: การทำบุญแล้วอุทิศส่วนกุศลให้ สามารถช่วยให้ผู้ที่ล่วงลับไปแล้ว (โดยเฉพาะเปรตบางประเภท) พ้นจากความทุกข์และได้รับความสุขได้