ปัพพตสูตร

ปัพพตสูตร (SN 15.5) ในสังยุตตนิกาย กล่าวถึงพระพุทธองค์ประทับอยู่ที่พระเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกเศรษฐี ใกล้กรุงสาวัตถี มีภิกษุรูปหนึ่งเข้าไปทูลถามพระผู้มีพระภาคเจ้าเกี่ยวกับความยาวของกัป.

พระพุทธองค์ตรัสตอบว่า "ดูกรภิกษุ กัปนี้ยาวนานนัก มิใช่ง่ายที่จะนับว่ากัปมีจำนวนปีเท่านี้ ร้อยปีเท่านี้ พันปีเท่านี้ หรือแสนปีเท่านี้." ภิกษุจึงทูลขออุปมาเพื่อให้เข้าใจถึงความยาวของกัป.

พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ทรงแสดงอุปมาว่า "ดูกรภิกษุ สมมติว่ามีภูเขาหินแท่งทึบลูกใหญ่ กว้าง ๑ โยชน์ ยาว ๑ โยชน์ สูง ๑ โยชน์ ไม่มีช่องโหว่หรือรอยแตก เป็นแท่งหินทึบตัน. ทุกร้อยปี จะมีบุรุษคนหนึ่งนำผ้ากาสิกพัสตร์ที่ละเอียดอ่อนมาลูบภูเขานั้นเพียงครั้งเดียว. ภูเขาหินแท่งใหญ่นั้นจะสึกหรอและหมดสิ้นไปเร็วกว่ากัปหนึ่งจะสิ้นสุดลงเสียอีก."

พระองค์ยังตรัสต่อไปว่า กัปที่ยาวนานเช่นนี้ได้ผ่านพ้นไปแล้วไม่ใช่น้อย แต่เป็นร้อยกัป พันกัป และแสนกัป. เหตุที่เป็นเช่นนั้นเพราะสังสารวัฏนี้หาเบื้องต้นเบื้องปลายมิได้ เป็นการเวียนว่ายตายเกิดอันยาวนานของสัตว์ทั้งหลายผู้ถูกอวิชชาขัดขวางและผูกมัดไว้ด้วยตัณหา. ด้วยเหตุนี้ พระพุทธองค์จึงทรงตักเตือนให้ภิกษุทั้งหลายเบื่อหน่าย คลายกำหนัด และหลุดพ้นจากสิ่งปรุงแต่งทั้งปวง.