สาสปสูตร

สาสปสูตร (SN 15.6) ในสังยุตตนิกาย นิทานวรรค กล่าวถึงการที่พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงอธิบายความยาวนานของกัปแก่ภิกษุรูปหนึ่ง ณ พระเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกเศรษฐี ใกล้กรุงสาวัตถี ภิกษุรูปนั้นได้กราบทูลถามพระพุทธองค์ว่า "ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ กัปหนึ่งยาวนานเพียงไร?" พระพุทธองค์ทรงตอบว่า กัปนั้นยาวนานมาก ไม่สามารถจะนับประมาณเป็นปี ร้อยปี พันปี หรือแสนปีได้เลย

จากนั้น พระพุทธองค์จึงทรงอุปมาเพื่อแสดงความยาวนานของกัปว่า "ดูกรภิกษุทั้งหลาย เหมือนนครเหล็ก ยาว ๑๐๐ โยชน์ กว้าง ๑๐๐ โยชน์ สูง ๑๐๐ โยชน์ เต็มด้วยเมล็ดพันธุ์ผักกาด กองเสมอขอบปากนครนั้น บุรุษพึงหยิบเมล็ดผักกาดออกเมล็ดหนึ่งต่อร้อยปีโดยลำดับ กองเมล็ดผักกาดใหญ่นั้น พึงถึงความสิ้นไปหมดไปได้เร็วกว่ากัปยังไม่สิ้นไปเลย" พระพุทธองค์ทรงเน้นย้ำว่า กัปนั้นยาวนานยิ่งนัก และไม่ใช่เพียงกัปเดียว แต่มีกัปจำนวนมากที่ได้ล่วงไปแล้วนับร้อยกัป พันกัป แสนกัป

เหตุผลที่ทรงแสดงเช่นนั้น คือวัฏสงสารนี้มีเบื้องต้นและที่สุดที่รู้ไม่ได้ การเวียนว่ายตายเกิดนี้เป็นอนามตัคคะ มีความยาวนานประมาณมิได้ สัตว์ทั้งหลายถูกกั้นไว้ด้วยอวิชชา ถูกผูกมัดไว้ด้วยตัณหา ย่อมท่องเที่ยวไป เวียนว่ายตายเกิดอยู่ในสังสารวัฏที่ไม่มีจุดเริ่มต้นนี้ พระพุทธองค์ทรงสรุปว่า พวกเธอได้เสวยทุกข์ ความหายนะ และความทุกข์ต่างๆ มาเป็นเวลานานแล้ว และได้ทำให้ป่าช้าเพิ่มพูนขึ้นด้วยซากศพของตนเอง ดังนั้น จึงสมควรแล้วที่พวกเธอจะเบื่อหน่าย คลายกำหนัด และหลุดพ้นจากสังขารทั้งปวง