กูฏวินิจฉยิกเปตวัตถุ

กูฏวินิจฉยิกเปตวัตถุ เป็นเรื่องราวของเวมานิกเปรตตนหนึ่งที่มีทิพยสมบัติงดงามและมีนางฟ้าบริวารนับหมื่น แต่กลับได้รับวิบากกรรมอันเจ็บปวดด้วยการจิกเนื้อหลังของตนเองกินเป็นอาหาร ซึ่งพระนารทเถระได้พบเห็นและสนทนากับเปรตตนนั้นถึงสาเหตุแห่งกรรมที่ทำไว้ในอดีต

เมื่อครั้งเป็นมนุษย์ เปรตตนนี้เคยมีอาชีพเป็นผู้พิพากษาตัดสินความ (ผู้พิพากษาโกง) แต่กลับประพฤติทุจริต รับสินบน พูดส่อเสียด พูดเท็จ และหลอกลวงประชาชน ต่อมาเมื่อพระเจ้าพิมพิสารชักชวนให้ประชาชนรักษาอุโบสถ สหายของเขาได้แนะนำให้เขารักษาอุโบสถเพียงครึ่งวันหลังจากที่โกหกพระราชา แม้เขาจะรักษาอุโบสถเพียงชั่วระยะเวลาสั้นๆ จนได้ไปบังเกิดเป็นเวมานิกเปรตเสวยสุขในวิมานทอง แต่ด้วยวิบากกรรมแห่งการทำหน้าที่ตัดสินความด้วยความทุจริตและพูดจาส่อเสียด จึงทำให้เขาต้องทนทุกข์ทรมานด้วยการจิกเนื้อหลังตนเองกินเช่นกัน

หมวดหมู่คำสอนสำคัญในพระสูตร:

• วิบากกรรมของการพูดเท็จและส่อเสียด: การพูดจาหลอกลวง ส่อเสียด และบิดเบือนความจริงเพื่อประโยชน์ส่วนตน จะนำพาความทุกข์ทรมานมาสู่วิคมชีวิตหลังความตาย
• โทษของการตัดสินคดีความไม่เที่ยงธรรม: ผู้มีหน้าที่ตัดสินความแต่ประพฤติคดโกง รับสินบน ละเลยความจริง ย่อมได้รับผลกรรมอย่างหนัก
• อานุภาพของการรักษาอุโบสถ: แม้จะรักษาอุโบสถเพียงช่วงเวลาสั้นๆ ด้วยความตั้งใจ ก็ยังส่งผลให้ได้รับทิพยสมบัติและวิมานอันยิ่งใหญ่ได้
• คำตักเตือนเพื่อความสวัสดี: บัณฑิตผู้มีความอนุเคราะห์ย่อมกล่าวตักเตือนกันเสมอว่า ไม่ควรพูดส่อเสียด ไม่ควรพูดเท็จ และไม่ควรประพฤติกรรมชั่วที่นำความพินาศมาสู่ตน