มีฬหกสูตร

มีฬหกสูตร (สังยุตตนิกาย สังยุตตนิกาย ๑๗.๕) เป็นพระสูตรที่พระพุทธองค์ทรงแสดงถึงอันตรายจากลาภ สักการะ และชื่อเสียง ซึ่งเป็นอุปสรรคสำคัญต่อการบรรลุธรรมอันยอดเยี่ยม โดยทรงเปรียบเทียบกับเรื่องของ "ด้วงมีฬหก" หรือ "ด้วงกินอุจจาระ"

ในพระสูตรนี้ พระพุทธเจ้าตรัสถึงภิกษุบางรูปที่ตกอยู่ใต้อำนาจของลาภสักการะและชื่อเสียง มีจิตใจฟุ้งเฟ้อ เมื่อได้ปัจจัยสี่ครบถ้วน เช่น ได้ฉันอาหารอิ่มหนำ ได้รับนิมนต์ในวันรุ่งขึ้น ได้ผ้าบิณฑบาต เสนาสนะ และคิลานปัจจัย (ยาบำบัดโรค) ก็เกิดความลำพองใจในหมู่ภิกษุทั้งหลาย. ภิกษุนั้นอาจกล่าวโอ้อวดว่าตนเองมีบุญ มีอานุภาพมาก ได้ปัจจัยเหล่านี้ครบถ้วน ส่วนภิกษุอื่นมีบุญน้อย มีอานุภาพน้อย จึงไม่ได้ปัจจัยเหล่านี้. ด้วยจิตที่ถูกลาภสักการะและชื่อเสียงครอบงำเช่นนี้ ภิกษุนั้นก็จะดูหมิ่นภิกษุผู้มีศีลบริสุทธิ์รูปอื่นๆ

พระองค์ทรงเปรียบภิกษุผู้ลำพองในลาภสักการะและชื่อเสียงเช่นนั้นกับด้วงมีฬหก (ด้วงกินอุจจาระ) ที่เต็มไปด้วยอุจจาระ มีกองอุจจาระใหญ่โตอยู่ตรงหน้า. ด้วงนั้นย่อมดูหมิ่นด้วงตัวอื่นๆ ว่า "เราเป็นด้วงกินอุจจาระ เต็มไปด้วยอุจจาระ มีกองอุจจาระใหญ่โตอยู่ตรงหน้า"

พระพุทธองค์ทรงย้ำเตือนว่า การที่ภิกษุมีจิตใจที่ถูกลาภสักการะและชื่อเสียงครอบงำและดูหมิ่นภิกษุผู้ประพฤติดีรูปอื่นนั้น ย่อมนำมาซึ่งความทุกข์และผลร้ายอันยาวนานแก่ตนเอง. ลาภสักการะและชื่อเสียงเป็นสิ่งที่อำมหิต เป็นอุปสรรคที่ขัดขวางการบรรลุธรรมอันยอดเยี่ยม การที่จิตยังถูกสิ่งเหล่านี้ครอบงำอยู่จึงเป็นภัยอย่างยิ่งต่อการหลุดพ้นจากกิเลสทั้งปวง. ดังนั้น ภิกษุทั้งหลายจึงควรงดเว้นจากความมัวเมาในลาภสักการะและชื่อเสียง เพื่อให้จิตไม่ถูกครอบงำและสามารถก้าวไปสู่ความหลุดพ้นได้