Perceptions
สัญญาสูตร สังยุตตนิกาย SN18.6 เป็นพระสูตรที่พระพุทธองค์ทรงแสดงแก่พระราหุล ณ พระเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกเศรษฐี เขตพระนครสาวัตถี ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งในราหุลสังยุตต์. พระสูตรนี้เน้นย้ำถึงธรรมชาติของ "สัญญา" หรือความจำได้หมายรู้ในอารมณ์ต่างๆ ซึ่งเป็นสิ่งที่ไม่เที่ยงและเป็นบ่อเกิดแห่งอุปกิเลสของจิต.
พระผู้มีพระภาคตรัสถามพระราหุลว่า รูปสัญญา (ความจำได้หมายรู้ในรูป), สัททสัญญา (ความจำได้หมายรู้ในเสียง), คันธสัญญา (ความจำได้หมายรู้ในกลิ่น), รสสัญญา (ความจำได้หมายรู้ในรส), โผฏฐัพพสัญญา (ความจำได้หมายรู้ในโผฏฐัพพะ หรือสิ่งที่กระทบกาย) และธรรมสัญญา (ความจำได้หมายรู้ในธรรมารมณ์ หรืออารมณ์ที่เกิดกับใจ) เหล่านี้เที่ยงหรือไม่เที่ยง. พระราหุลกราบทูลว่าไม่เที่ยง พระพุทธองค์จึงตรัสสอนต่อไปว่า สิ่งใดไม่เที่ยง สิ่งนั้นเป็นทุกข์ และสิ่งใดเป็นทุกข์ สิ่งนั้นก็เป็นอนัตตา (ไม่ใช่ตัวตน).
หัวใจสำคัญของสัญญาสูตรนี้คือ การชี้ให้เห็นว่าความกำหนัดยินดีด้วยอำนาจความพอใจในสัญญาเหล่านี้ คือ รูปสัญญา เสียงสัญญา กลิ่นสัญญา รสสัญญา โผฏฐัพพสัญญา และธรรมสัญญา ย่อมเป็น "อุปกิเลสแห่งจิต" หรือเครื่องเศร้าหมองของจิต. เมื่อใดที่ภิกษุสามารถละอุปกิเลสแห่งจิตในฐานะทั้ง ๖ นี้ได้ เมื่อนั้นจิตของเธอก็จะน้อมไปในเนกขัมมะ (การออกบวชหรือการปราศจากกามคุณ) อันเนกขัมมะอบรมแล้ว ย่อมควรแก่การงาน และปรากฏในธรรมที่พึงทำให้แจ้งด้วยอภิญญา. การละความยึดติดในสัญญาเหล่านี้จึงเป็นหนทางนำไปสู่การหลุดพ้นและประจักษ์แจ้งซึ่งธรรมอันยิ่ง.
อ่านพระสูตรฉบับเต็ม →