ลักขณสูตร

ลักขณสูตร (ทีฆนิกาย DN 30) เป็นพระสูตรที่พรรณนาถึงมหาปุริสลักษณะ 32 ประการ ซึ่งเป็นลักษณะเฉพาะของมหาบุรุษผู้ยิ่งใหญ่ พระสูตรนี้อธิบายว่าลักษณะเหล่านี้เกิดขึ้นจากผลแห่งกรรมดีที่บุคคลได้สั่งสมไว้ในอดีตชาติ มหาบุรุษผู้มีลักษณะ 32 ประการนี้มีคติสองอย่างเท่านั้น คือ ถ้าครองฆราวาสจะเสด็จเป็นพระเจ้าจักรพรรดิผู้ทรงธรรม หรือถ้าออกผนวชจะตรัสรู้เป็นพระสัมมาสัมพุทธเจ้าผู้สมบูรณ์ด้วยปัญญา

พระพุทธองค์ทรงแสดงว่าแต่ละลักษณะล้วนมีสาเหตุมาจากการบำเพ็ญกุศลกรรมเฉพาะอย่าง เช่น การงดเว้นจากการฆ่าสัตว์ มีความเมตตากรุณา ทำให้มีส้นเท้ายาว นิ้วมือและนิ้วเท้ายาว พระวรกายตั้งตรงดุจกายพรหม ซึ่งหากเป็นพระราชาจะได้มีพระชนมายุยืนยาว หรือหากเป็นพระพุทธเจ้าจะมีพระโรคาพาธน้อย การมีวาจาที่เป็นประโยชน์ ให้การศึกษาแก่ผู้คน นำมาซึ่งความสุข จะทำให้ฝ่าพระบาทมีส่วนโค้ง และพระโลมาตั้งขึ้นชี้ปลายไปทางเบื้องบน การรวมผู้คนเข้าด้วยกันด้วยสังคหวัตถุ 4 (ทาน ปิยวาจา อัตถจริยา สมานัตตตา) ทำให้มีพระหัตถ์และพระบาทอ่อนนุ่มและยืดหยุ่น ส่วนการไม่พูดส่อเสียดทำให้มีพระทนต์ 40 ซี่ และเรียบสนิท

ลักขณสูตรยังชี้ให้เห็นถึงอานิสงส์ของลักษณะเหล่านี้สำหรับทั้งสองคติ โดยพระเจ้าจักรพรรดิจะทรงได้คุณสมบัติอันประเสริฐ เช่น มีพระปรีชาสามารถยิ่งใหญ่ มีราชอาณาเขตกว้างขวาง และสมบูรณ์ด้วยแก้ว 7 ประการ ขณะที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าจะทรงมีพระปัญญาธิคุณอันไม่มีผู้ใดเสมอเหมือน ทั้งปัญญากว้างขวาง ปัญญาแจ่มใส ปัญญาเร็ว ปัญญาเฉียบคม ปัญญาชำแรกกิเลส และทรงมีพระพลานามัยที่สมบูรณ์ พระสูตรนี้เน้นย้ำถึงความสำคัญของการกระทำกรรมดีในอดีต ซึ่งเป็นรากฐานของการเกิดลักษณะอันประเสริฐ และนำไปสู่คติอันสูงสุด ไม่ว่าจะเป็นการครองเรือนอย่างยิ่งใหญ่ หรือการหลุดพ้นจากวัฏสงสารอย่างสมบูรณ์.