ยังทุกขสูตร

ยังทุกขสูตร เป็นพระสูตรสำคัญที่ปรากฏอยู่ในสังยุตตนิกาย ขันธวารวรรค ในพระสุตตันตปิฎก เล่มที่ ๑๗ พระสูตรนี้ได้กล่าวถึงการทำความเข้าใจในลักษณะของ "ทุกข์" ซึ่งเป็นหลักธรรมพื้นฐานในพระพุทธศาสนา โดยพระผู้มีพระภาคเจ้าทรงแสดงธรรมแก่ภิกษุทั้งหลาย ณ กรุงสาวัตถี.

หัวใจสำคัญของยังทุกขสูตรคือการที่พระพุทธองค์ทรงชี้แจงว่า รูป (กาย), เวทนา (ความรู้สึก), สัญญา (ความจำ), สังขาร (ความคิดปรุงแต่ง) และวิญญาณ (การรับรู้) ซึ่งรวมเรียกว่าขันธ์ ๕ ล้วนเป็นทุกข์ สิ่งใดที่เป็นทุกข์ สิ่งนั้นย่อมเป็นอนัตตา (ไม่ใช่ตัวตน ไม่ใช่ของตน) การที่อริยสาวกผู้ได้สดับพิจารณาเห็นสิ่งเหล่านี้ด้วยปัญญาอันชอบตามความเป็นจริง ย่อมเข้าใจอย่างถ่องแท้ว่า "นั่นไม่ใช่ของเรา เราไม่เป็นนั่น นั่นไม่ใช่อัตตาของเรา"

การเข้าใจและเห็นแจ้งตามความเป็นจริงเช่นนี้ ทำให้เกิดความเบื่อหน่ายในขันธ์ ๕ และละความยึดมั่นถือมั่นได้ เมื่อละความยึดมั่นถือมั่นได้ จิตย่อมหลุดพ้นจากอาสวกิเลสทั้งปวง และอริยสาวกผู้นั้นจะรู้ชัดว่าไม่มีกิจอื่นใดที่จะต้องทำเพื่อบรรลุถึงความเป็นอย่างนี้อีกต่อไป คือ ไม่ต้องกลับมาเกิดอีก พระสูตรนี้จึงเป็นรากฐานสำคัญในการปฏิบัติเพื่อการดับทุกข์โดยการพิจารณาไตรลักษณ์ในขันธ์ ๕ นั่นเอง.