Origin
สมุทยสูตร (Samudda Sutta) ปรากฏในสังยุตตนิกาย ขันธวารวรรค พระพุทธเจ้าได้แสดงธรรม ณ พระเชตวัน กรุงสาวัตถี เป็นพระสูตรที่ชี้ให้เห็นถึงความแตกต่างพื้นฐานระหว่างปุถุชนผู้ไร้การศึกษา (หรือผู้ไม่ได้สดับ) กับพระอริยสาวกผู้ได้เรียนรู้ (หรือผู้ได้สดับ) ในการทำความเข้าใจสภาวะธรรมที่เป็นรากฐานของการดำรงอยู่และทุกข์ทั้งปวง
พระสูตรนี้ระบุว่า ปุถุชนผู้ไม่ได้สดับ คือบุคคลที่ยังไม่เข้าใจอย่างถ่องแท้ถึง สมุทัย (การเกิดขึ้น), นิโรธ (การดับไป), อัสสาทะ (คุณอันน่าเพลิดเพลิน), อาทีนวะ (โทษ) และ นิสสรณะ (ทางออกหรือการหลุดพ้น) ของสิ่งเหล่านี้:
ในทางตรงกันข้าม พระอริยสาวกผู้ได้สดับ ย่อมเข้าใจสภาวะธรรมทั้งห้าประการนี้ รู้ชัดความเกิดขึ้น ความดับ คุณ โทษและเครื่องสลัดออก ของ รูป เวทนา สัญญา สังขาร และวิญญาณ ได้อย่างถูกต้องและลึกซึ้ง
ใจความสำคัญของพระสูตรนี้เน้นย้ำว่า การตรัสรู้และเข้าใจในธรรมชาติของ ขันธ์ ๕ อย่างรอบด้าน ทั้งการเกิดขึ้น ตั้งอยู่ ดับไป คุณงามความดี โทษภัย และทางแห่งการหลุดพ้นจากสิ่งเหล่านี้ เป็นกุญแจสำคัญที่แบ่งแยกผู้ที่ยังติดอยู่ในสังสารวัฏจากผู้ที่กำลังก้าวเดินบนหนทางแห่งการหลุดพ้นจากทุกข์ การเข้าใจในหลักธรรมนี้ ไม่ได้หมายถึงเพียงแค่การรู้ทางทฤษฎี แต่เป็นการหยั่งรู้ด้วยปัญญา เห็นแจ้งตามความเป็นจริง ซึ่งเป็นรากฐานของการละคลายความยึดมั่นถือมั่นในสิ่งทั้งปวง และนำไปสู่การบรรลุอมตธรรมในที่สุด
อ่านพระสูตรฉบับเต็ม →