อัสสาทสูตร

อัสสาทสูตร (sn22.73) แสดงธรรม ณ เมืองสาวัตถี ว่าด้วย อัสสาทะ หรือความเพลินใจ พระสูตรนี้เน้นย้ำความแตกต่างระหว่าง ปุถุชนผู้ไร้การศึกษา และ อริยสาวกผู้ได้ศึกษา ในการทำความเข้าใจสภาวะธรรมอันเป็นแก่นแท้ของชีวิต

พระพุทธองค์ทรงตรัสว่า ปุถุชนผู้ไร้การศึกษา ย่อมไม่เข้าใจอย่างแท้จริงถึง อัสสาทะ (ความพอใจ), อาทีนวะ (โทษภัย), และ นิสสรณะ (การหลุดพ้น) ที่เกี่ยวข้องกับ ขันธ์ 5 อันได้แก่ รูป เวทนา สัญญา สังขาร และวิญญาณ ปุถุชนมักติดข้องกับความเพลินที่เกิดขึ้นชั่วคราวจากขันธ์ 5 โดยไม่เห็นถึงโทษที่แฝงอยู่ และไม่รู้วิธีหลุดพ้น การยึดติดในอัสสาทะทำให้เวียนว่ายในวัฏสงสาร

ในทางตรงกันข้าม อริยสาวกผู้ได้ศึกษา ย่อมเข้าใจอย่างแท้จริงถึง อัสสาทะ อาทีนวะ และ นิสสรณะ ในขันธ์ 5 อริยสาวกมิได้มองเพียงด้านความสุขความเพลิน แต่ยังเห็นถึงความไม่เที่ยง เป็นทุกข์ และเป็นอนัตตาของขันธ์ 5 อย่างถ่องแท้ และที่สำคัญคือ รู้แจ้งในอุบายที่จะปลดเปลื้องตนเองจากความยึดมั่นถือมั่นในขันธ์ 5 อันเป็นหนทางแห่งการหลุดพ้นจากทุกข์ทั้งปวง การเข้าใจอย่างรอบด้านนี้คือคุณสมบัติของอริยบุคคล

ประโยชน์ที่ผู้ศึกษาจะได้รับคือ การกระตุ้นให้พิจารณาตนเอง และมุ่งมั่นที่จะพัฒนาการเข้าใจโลกตามความเป็นจริง การทำความเข้าใจใน อัสสาทะ อาทีนวะ และ นิสสรณะ ของขันธ์ 5 จะนำพาไปสู่ปัญญาอันชอบ และเป็นพื้นฐานสำคัญของการปฏิบัติธรรม การรู้เท่าทันความเพลินใจที่พร้อมจะเป็นกับดัก, เห็นถึงโทษของการยึดติด และค้นพบหนทางแห่งการหลุดพ้น จะช่วยให้คลายความยึดมั่นถือมั่นลงได้ ก่อให้เกิดความสงบเย็นและเป็นอิสระจากความทุกข์ นำไปสู่การบรรลุธรรมอันประเสริฐสูงสุด