ทุราชานชาดก

ทุราชานชาดก เป็นเรื่องราวที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงปรารภอุบาสกผู้เอือมระอาต่อภรรยาผู้มีพฤติกรรมแปรปรวน ณ พระเชตวันมหาวิหาร โดยพระองค์ได้ตรัสแสดงให้เห็นถึงธรรมชาติอันลึกล้ำของสตรี และทรงนำเรื่องราวในอดีตกาลมาสาธกเตือนสติ

ในอดีต ณ กรุงพาราณสี พระโพธิสัตว์เสวยพระชาติเป็นอาจารย์ทิศาปาโมกข์ มีมาณพผู้เป็นศิษย์คนหนึ่งอาศัยอยู่นอกแว่นแคว้นและมีภรรยาเจ้าชู้ ภรรยาของเขามักแสดงท่าทีเปลี่ยนไปมาตามพฤติกรรมในแต่ละวัน กล่าวคือ

• วันใดที่ประพฤตินอกใจสามี นางจะทำตัวอ่อนน้อมและมีความสุขเสมือนนางทาสีที่ไถ่มาด้วยทรัพย์ ๑๐๐ กษาปณ์
• วันใดที่ไม่ได้คบชู้ นางจะแสดงท่าทางดุร้าย หยาบคาย และกระด้างด้วยมานะเสมือนเจ้านาย

ด้วยเหตุนี้ สามีจึงอ่านใจนางไม่ออก เกิดความขัดข้องหมองใจ และไม่ได้ไปปรนนิบัติอาจารย์ พระโพธิสัตว์จึงให้โอวาทแก่ศิษย์เพื่อสอนให้รู้จักวางใจเป็นกลาง

คำสอนหลักของชาดกนี้ สรุปได้ว่า ภาวะของหญิงทั้งหลายรู้ได้ยากยิ่ง เปรียบเสมือนรอยทางของปลาในน้ำที่ถูกปกปิดไว้ สามีไม่ควรดีใจจนเกินไปเมื่อภรรยาปรารถนา และไม่ควรเสียใจจนเกินไปเมื่อภรรยาไม่ปรารถนา ควรตั้งตนเป็นกลางและมีสติรู้เท่าทันมายาของโลก

ในตอนท้าย พระศาสดาได้ทรงประชุมชาดกโดยระบุว่า สามีภรรยาในครั้งนั้นได้มาเป็นคู่สามีภรรยาในปัจจุบัน ส่วนอาจารย์ผู้ให้โอวาทคือพระองค์เอง การแสดงธรรมครั้งนี้ทำให้อุบาสกตั้งมั่นอยู่ในโสดาปัตติผล

อ่านพระสูตรฉบับเต็ม →