อสังกิยชาดก

อสังกิยชาดก เป็นเรื่องราวที่แสดงให้เห็นถึงอานุภาพแห่งความเพียร การรักษาศีล และการเจริญเมตตาภาวนา ซึ่งไม่เพียงแต่ช่วยคุ้มครองตัวผู้ปฏิบัติเองเท่านั้น แต่ยังแผ่ขยายความปลอดภัยไปสู่ผู้อื่นด้วย โดยมีเหตุการณ์สำคัญเกิดขึ้นทั้งในปัจจุบันและอดีตชาติ

ในปัจจุบันกาล พระบรมศาสดาตรัสพระธรรมเทศนานี้ ณ พระเชตวันมหาวิหาร เพื่อปรารภอุบาสกชาวเมืองสาวัตถีผู้เป็นพระโสดาบัน วันหนึ่งขณะเดินทางร่วมกับกองเกวียนและพักแรมในป่า อุบาสกได้เดินจงกรมตลอดทั้งคืน แม้จะมีโจร 500 คนมาล้อมเพื่อเตรียมปล้น แต่เพราะเห็นอุบาสกเดินจงกรมอยู่ตลอดเวลาโดยไม่หลับไม่นอน พวกโจรจึงเข้าใจผิดคิดว่าเป็นยามเฝ้าระวังและไม่กล้าลงมือ จนกระทั่งรุ่งสว่างพวกโจรต้องถอยหนีไป เมื่ออุบาสกนำเรื่องนี้ไปกราบทูล พระพุทธองค์ทรงตรัสยืนยันว่า "ผู้รักษาตนชื่อว่ารักษาผู้อื่น รักษาผู้อื่นก็ชื่อว่ารักษาตน"

จากนั้น พระองค์ทรงนำเรื่องในอดีตมาสาธก โดยเล่าถึงสมัยที่พระโพธิสัตว์เสวยชาติเป็นดาบส บวชอยู่ในป่าหิมพานต์และเดินทางมากับกองเกวียน ได้กระทำความเพียรเดินจงกรมอยู่โคนไม้ตลอดคืนจนกลุ่มโจรไม่กล้าปล้นหมู่เกวียน รุ่งขึ้นพวกโจรได้ทิ้งอาวุธและเตือนชาวเกวียนให้ทำการสักการะพระดาบส เมื่อชาวเกวียนเข้ามาสอบถามด้วยความแปลกใจว่าท่านไม่กลัวพวกโจรหรือ พระดาบสจึงแสดงธรรมและกล่าวคาถาใจความว่า:

• ความไร้กังวล: "เราไม่มีความระแวงในบ้าน" (จิตใจบริสุทธิ์ ปราศจากความกลัวเพราะไม่มีทรัพย์อันเป็นที่ตั้งแห่งความโลภ)
• ความปลอดภัยในไพร: "ไม่มีภัยในป่า"
• ทางแห่งความดี: "เราได้ขึ้นเดินทางตรง ด้วยเมตตาและกรุณา" (ดำรงอยู่ในศีล สมาธิ และพรหมวิหาร 4 มุ่งสู่พรหมโลก)

คำสอนหลักจากชาดกนี้: สอนให้พุทธศาสนิกชนตระหนักว่า การตั้งมั่นอยู่ในความดี การมีศีลที่บริสุทธิ์ การเจริญเมตตา กรุณา และการมีความเพียร (เช่น การเดินจงกรม) ย่อมเป็นเกราะป้องกันภัยอันตรายที่ดีที่สุด ทั้งยังเป็นการช่วยเหลือเกื้อกูลผู้ร่วมเดินทางและบุคคลรอบข้างให้ปลอดภัยไปด้วยในตัว