มัจฉชาดก

มัจฉชาดก เป็นชาดกที่แสดงถึงพระมหากรุณาธิคุณและการบำเพ็ญบารมีของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ทั้งในอดีตชาติและปัจจุบันชาติ ซึ่งทรงช่วยเหลือสรรพสัตว์ให้พ้นจากความทุกข์ยาก โดยมีเหตุการณ์สำคัญเกิดขึ้น ณ สระโบกขรณีเชตวัน แคว้นโกศล

• เหตุการณ์ในปัจจุบันชาติ: เกิดภัยแล้งอย่างหนักในแคว้นโกศล น้ำในสระโบกขรณีเชตวันแห้งขอด ฝูงปลาและเต่าต่างซุกซ่อนในโคลนตมและถูกฝูงก้ารุมจิกกิน พระพุทธองค์ทรงมีพระมหากรุณาธิคุณ เสด็จไปที่สระน้ำและทรงอธิษฐานจิตบันดาลให้ฝนห่าใหญ่ตกลงมาทั่วแคว้นโกศล ช่วยปลดเปลื้องความทุกข์ยากของมหาชนและหมู่สัตว์ได้สำเร็จ
• เหตุการณ์ในอดีตชาติ: พระโพธิสัตว์เสวยพระชาติเป็นพญาปลาตัวใหญ่ อาศัยอยู่ในลำห้วย ณ สถานที่เดียวกัน เกิดภัยแล้งและฝูงปลากำลังจะถูกฝูงก้ากินเป็นอาหาร พระโพธิสัตว์จึงได้ทำสัจจกิริยา (สัจจบารมี) กล่าววาจาอ้างความจริงที่ไม่เคยปลงชีวิตสัตว์ใดเลยแม้แต่เท่าเมล็ดข้าวสาร ตั้งแต่เกิดมา เพื่อขอให้ท้าวปัชชุนนะเทวราชบันดาลให้ฝนตก จนกระทั่งเกิดฝนตกใหญ่ช่วยชีวิตฝูงญาติปลาไว้ได้ทั้งหมด

คำสอนและข้อคิดสำคัญ: ชาดกเรื่องนี้สอนให้เห็นถึงพลังแห่งสัจจบารมีและพระเมตตาคุณ ความจริงใจในการรักษาศีลย่อมมีอานุภาพคุ้มครองตนและผู้อื่นให้รอดพ้นจากภัยพิบัติได้ นอกจากนี้ยังสะท้อนถึงน้ำใจของผู้นำที่ดี ที่ไม่ทอดทิ้งผู้ใต้ปกครองยามประสบภัยอันตราย โดยในท้ายที่สุด พระพุทธองค์ได้ทรงประชุมชาดกไว้ว่า ฝูงปลาในครั้งนั้นได้มาเป็นพุทธบริษัท ท้าวปัชชุนนะเทวราชได้มาเป็นพระอานนท์ และพญาปลาผู้บำเพ็ญสัจจกิริยาได้มาเป็นองค์พระสัมมาสัมพุทธเจ้าในปัจจุบัน