สุราปานชาดก

สุราปานชาดก เป็นเรื่องราวที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงปรารภพระสาคตเถระ ผู้เคยมีฤทธิ์เดชสามารถกำหราบพญานาคได้ แต่กลับพลาดพลั้งดื่มสุราจนเมาสุราสลบไสล สูญเสียความเคารพและความสำรวม จนพระพุทธองค์ต้องทรงบัญญัติสิกขาบทห้ามภิกษุเสพของมึนเมา เพื่อเป็นแนวทางในการประพฤติปฏิบัติของเหล่าสงฆ์

มูลเหตุในอดีตกาล พระโพธิสัตว์เสวยพระชาติเป็นดาบสผู้ทรงอภิญญา มีบริวาร ๕๐๐ รูป พำนักอยู่ในป่าหิมพานต์ ต่อมาเหล่าบริวารได้เดินทางไปกรุงพาราณสีและได้รับการต้อนรับอย่างดีจากพระราชาผู้ทรงจัดงานนักขัตฤกษ์และถวายสุราอย่างดีแก่บรรพชิต ด้วยความรู้เท่าไม่ถึงการณ์ เหล่าดาบสจึงพากันดื่มสุราจนขาดสติ ลุกขึ้นฟ้อนรำ ขับร้อง และนอนหลับอย่างไร้สำรวม ครั้นสร่างเมาและได้สติกลับคืนมา ทั้งหมดต่างรู้สึกละอายใจและสำนึกผิดในสิ่งที่ตนได้กระทำลงไป ซึ่งไม่สมควรแก่เพศบรรพชิต จึงพากันเดินทางกลับไปหาพระอาจารย์และกล่าวสารภาพผิด พร้อมทั้งกล่าวคาถาว่าพวกตนได้ดื่มสุราจนสัญญาวิปริต ร้องรำทำเพลง และร้องไห้ด้วยความเสียใจ ดีที่ตนไม่กลายสภาพเป็นลิงไปเสียก่อน

ข้อคิดและคำสอนหลักจากพระสูตร:

• โทษของการดื่มสุรา: สุราและของมึนเมาเป็นสิ่งทำลายสติสัมปชัญญะ ทำให้ผู้ดื่มสูญเสียความละอาย ความเคารพ และกระทำความผิดที่น่าอับอายได้แม้จะเป็นผู้มีศีลหรือมีฤทธิ์มากก็ตาม
• ความสำคัญของการอยู่ใกล้ครูอาจารย์: นรชนที่เหินห่างจากการตักเตือนและอยู่ร่วมกับครูบาอาจารย์ย่อมมีโอกาสพลั้งพลาดไปทำความชั่วได้ง่าย
• การสำนึกผิด: การรู้จักยอมรับความผิดพลาดและสารภาพความผิดของตนเองเป็นจุดเริ่มต้นของการกลับตัวเป็นคนดี