ภีมเสนชาดก

ภีมเสนชาดก เป็นเรื่องราวที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงปรารภภิกษุผู้มักโอ้อวดรูปหนึ่ง ณ พระเชตวันมหาวิหาร เพื่อตักเตือนให้เห็นโทษของการพูดคุยโอ้อวดแต่ไร้ความสามารถที่แท้จริง โดยทรงนำเรื่องในอดีตกาลมาสาธกดังนี้

• ตัวละครสำคัญ: พระโพธิสัตว์เสวยพระชาติเป็น "จูฬธนุคคหบัณฑิต" ผู้มีความรู้ความสามารถเชิงศิลปะและยุทธวิธีอย่างยอดเยี่ยม แต่มีร่างกายเตี้ยค่อม จึงต้องอาศัย "ภีมเสน" บุรุษรูปร่างสูงใหญ่ล่ำสันที่ไม่มีฝีมือจริง มาเป็นฉากหน้าในการเข้ารับราชการและทำภารกิจต่าง ๆ
• จุดเปลี่ยนของเรื่อง: ภีมเสนได้รับมอบหมายให้ไปปราบเสือร้ายและกระบือดุ ซึ่งพระโพธิสัตว์เป็นผู้วางอุบายและจัดการให้เบื้องหลังทั้งหมด จนทำให้ภีมเสนได้รับความดีความชอบและมีชื่อเสียงโด่งดัง จนเกิดความมัวเมาในลาภยศ เริ่มดูหมิ่นและแสดงความเย่อหยิ่งต่อพระโพธิสัตว์
• บทสรุปในยามศึกสงคราม: เมื่อเกิดสงครามประชิดเมือง ภีมเสนถูกส่งออกไปออกรบ แต่ด้วยความขลาดกลัวและไร้ฝีมือจริง เขาจึงเกิดอาการตัวสั่นหวาดกลัวจนถึงขั้นอุจจาระและปัสสาวะราดรดหลังช้าง พระโพธิสัตว์จึงกล่าวคาถาตำหนิความไม่สอดคล้องระหว่างคำคุยโอ้อวดกับการกระทำที่ขลาดกลัว ก่อนจะอาสาออกรบจนได้รับชัยชนะและจับกุมพระราชาข้าศึกได้สำเร็จ

คำสอนหลักของชาดกนี้: สอนให้พุทธศาสนิกชนตระหนักถึงพิษภัยของการคุยโอ้อวด การพูดเกินจริง และการหลอกลวงผู้อื่นเพื่อลาภยศสรรเสริญ เพราะแท้จริงแล้วความจริงย่อมปรากฏเมื่อเผชิญกับสถานการณ์จริง และคนโกหกย่อมไม่สามารถปิดบังความไร้ความสามารถของตนไปได้ตลอดรอดฝั่ง ในตอนท้าย พระศาสดาทรงระบุว่า ภีมเสนในครั้งนั้นได้มาเป็นภิกษุผู้มักโอ้อวดในปัจจุบัน ส่วนจูฬธนุคคหบัณฑิตผู้มีความสามารถและคอยช่วยเหลือคือพระองค์เอง