สตธัมมชาดก

สตธรรมชาดก เป็นเรื่องราวที่พระพุทธเจ้าทรงแสดงเพื่อเตือนสติภิกษุที่แสวงหาปัจจัยสี่ด้วยวิธีการที่ไม่เหมาะสม โดยมีเนื้อหาสำคัญดังนี้:

ในอดีตกาล มีพราหมณ์หนุ่มชื่อ สตธรรมมาณพ ผู้ถือตัวว่ามีชาติตระกูลบริสุทธิ์ ได้เดินทางร่วมกับคนจัณฑาลผู้หนึ่ง (พระโพธิสัตว์เสวยพระชาติ) ระหว่างทางพราหมณ์เกิดความหิวโหยแต่ด้วยทิฐิมานะจึงไม่ยอมขออาหารจากคนจัณฑาล ครั้นเห็นอีกฝ่ายบริโภคอาหารจนเหลือ จึงแอบแย่งเอาอาหารเดนนั้นมาบริโภคด้วยความหิว เมื่อบริโภคเสร็จสิ้นกิเลสทางใจและความละอายในตนเองจึงบังเกิด ทำให้เขาเกิดความทุกข์ทรมานใจอย่างสาหัสจนอาเจียนออกมาเป็นเลือด และในที่สุดก็ละทิ้งชีวิตไปในป่าด้วยความเสียใจที่ทำลายเกียรติแห่งตระกูลของตน

พระพุทธองค์ทรงเปรียบเทียบเรื่องนี้กับภิกษุที่เลี้ยงชีพด้วย มิจฉาชีพ หรือการแสวงหาที่ไม่ควร 21 ประการ (เช่น การเป็นหมอ, การรับใช้, การส่งข่าว) ซึ่งเป็นวิถีชีวิตที่พระพุทธเจ้าและพระอริยเจ้าทั้งหลายต่างคัดค้าน ภิกษุที่บวชแล้วแต่ยังเลี้ยงชีพด้วยวิธีการเหล่านี้ ย่อมไม่พบกับความสุขอันแท้จริง ดุจเดียวกับสตธรรมมาณพที่บริโภคอาหารเดนของคนจัณฑาลจนเกิดความโทมนัสใจ

หัวข้อคำสอนหลัก:

• อาชีวปาริสุทธิศีล: การดำรงชีพโดยชอบธรรมเป็นสิ่งสำคัญยิ่งของบรรพชิต
• การละมิจฉาชีพ: ปัจจัยที่ได้มาด้วยการแสวงหาที่ไม่ควรเปรียบเสมือนยาพิษหรือก้อนทองแดงร้อน ย่อมนำความเสื่อมมาสู่จิตใจ
• ความละอายต่อบาป: ผู้ที่ดำเนินชีวิตผิดพลาดจากคุณธรรมของตน ย่อมหาความสุขในลาภผลที่ได้มาโดยมิชอบนั้นไม่ได้

บทสรุปของพระสูตรนี้เน้นย้ำให้ภิกษุสำรวมในศีลและเลี้ยงชีพให้บริสุทธิ์ เพื่อให้จิตใจมีความร่าเริงแจ่มใสและมีความเพียรในการบรรลุธรรม ตามแนวทางที่พระพุทธองค์ทรงวางไว้