อัพภันตรชาดก

อัพภันตรชาดก เป็นชาดกที่แสดงถึงความกตัญญูและความเสียสละเพื่อผู้มีพระคุณ โดยมีเนื้อหาสำคัญเริ่มต้นจากการที่พระราหุลสามเณรต้องการช่วยพระมารดา (พระพิมพาเถรี) ที่มีอาการประชวรด้วยโรคลมในท้อง โดยพระสารีบุตรเถระได้เมตตาช่วยเหลือด้วยการนำรสมะม่วงจากพระเจ้าโกศลไปถวายจนพระเถรีหายจากอาการประชวร ซึ่งในอดีตชาติ พระโพธิสัตว์ (ในร่างของลูกนกแขกเต้า) ก็เคยแสดงความพากเพียรและเสียสละชีวิตเพื่อนำผลมะม่วงทิพย์มาช่วยพระเทวีที่แพ้ท้องตามความต้องการของพระราชาเช่นเดียวกัน

บทเรียนและคำสอนหลักจากชาดกนี้มีดังนี้:

• ความกตัญญู: การตอบแทนผู้มีพระคุณ บิดามารดา หรือเจ้านายผู้เลี้ยงดูตนมา เป็นคุณธรรมอันประเสริฐที่บุคคลควรยึดถือปฏิบัติ
• ความเสียสละ: ผู้ที่กล้าหาญและพร้อมสละตนเพื่อประโยชน์ของผู้อื่น ย่อมได้รับผลแห่งความดีนั้นและมีอนาคตอันเจริญ
• ความเพียรพยายาม: ความสำเร็จในกิจการที่ยากลำบากเกิดขึ้นได้จากความมุ่งมั่นและไม่ย่อท้อต่ออุปสรรค ดังเช่นนกแขกเต้าที่แม้ต้องเสี่ยงชีวิตในแดนรากษสก็ยังพยายามทำภารกิจให้สำเร็จ

ในท้ายที่สุด พระศาสดาทรงประชุมชาดกว่า ผู้ที่เกี่ยวข้องในชาดกนี้คือบุคคลในพุทธกาล โดยพระเทวีคือราหุลมารดา นกแขกเต้าคือพระราหุล พระราชาคือพระอานนท์ พระดาบสผู้ให้มะม่วงคือพระสารีบุตร และพระโพธิสัตว์ในพระราชอุทยานคือพระองค์เอง การที่พระสารีบุตรช่วยพระพิมพาเถรีในกาลนั้น จึงเป็นการสืบเนื่องมาจากการทำคุณแก่กันและกันมาแต่อดีตชาติ