อหิตุณฑิกชาดก

อหิตุณฑิกชาดก เป็นชาดกที่แสดงถึงผลกระทบจากการกระทำที่โหดร้ายและการคุกคาม ซึ่งทำให้สูญเสียความไว้วางใจและความสัมพันธ์อันดี โดยมีรายละเอียดสำคัญดังนี้

• ที่มาของชาดก: พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงปรารภภิกษุแก่รูปหนึ่ง ที่ชอบด่าทอและทำร้ายสามเณรจนสามเณรหนีไปและปฏิเสธที่จะกลับมาเกี่ยวข้องด้วยอีก พระองค์จึงตรัสเล่าเรื่องในอดีตมาสาธก
• เนื้อเรื่องย่อ: หมองูคนหนึ่งได้นำลิงที่ฝึกแล้วมาฝากไว้กับพ่อค้าข้าวเปลือกในเมืองพาราณสีตลอด 7 วัน โดยพ่อค้าได้ให้ความอนุเคราะห์แก่ลิงเป็นอย่างดี ต่อมาเมื่อเสร็จสิ้นการแสดง หมองูได้ทำร้ายลิงถึงสามครั้งด้วยซี่ไม้ไผ่และผูกไว้ ลิงจึงสะเดาะโซ่หนีขึ้นไปบนต้นมะม่วง เมื่อหมองูอดอยากและมาขอร้องให้ลิงช่วยทิ้งมะม่วงสุกลงมาให้ ลิงปฏิเสธอย่างเด็ดขาดโดยจำฝังใจถึงความโหดร้ายที่เคยได้รับ แม้หมองูจะนำราชสมบัติมาแลก ลิงก็ไม่ยอมให้ พร้อมทั้งกล่าวเตือนสติว่าไม่ควรคบหากับคนพาลเช่นนั้น ก่อนจะหนีเข้าป่าไป
• การประชุมชาดก: หมองูในครั้งนั้นคือภิกษุแก่, ลิงคือสามเณรผู้มีใจดี, และพ่อค้าข้าวเปลือกคือพระองค์เอง

คำสอนหลัก: ชาดgนี้สอนให้เห็นว่า "การกระทำความรุนแรงและการคุกคามผู้อื่น ย่อมทำลายมิตรภาพและความไว้วางใจอย่างถาวร" ผู้ที่ประพฤติร้ายย่อมไม่ได้รับความช่วยเหลือในยามยาก และบัณฑิตควรคบหาสมาคมกับผู้ที่มีชาติสกุลดี ไม่มีความตระหนี่ และเอิบอิ่มด้วยความดีงามเท่านั้น