อวาริยชาดก

อวาริยชาดก เป็นชาดกที่แสดงถึงความสำคัญของการให้คำสอนและโอวาทให้ถูกกับบุคคลผู้รับ พร้อมทั้งคติธรรมเกี่ยวกับการทำธุรกิจและการดำเนินชีวิตอย่างมีสติ

ประเด็นสำคัญของเรื่อง:

• พระโพธิสัตว์เสวยพระชาติเป็นดาบส ได้ถวายโอวาทแก่พระเจ้าพจนทัตเกี่ยวกับการครองราชย์โดยธรรม จนพระราชาเลื่อมใสและพระราชทานหมู่บ้านให้ แต่ดาบสปฏิเสธ
• เมื่อดาบสเดินทางไปถึงแม่น้ำคงคา ได้พบกับคนแจวเรือจ้างชื่อ "อาวาริยปิตา" ผู้มีนิสัยพาล ดุร้าย และมีวิธีการทำงานที่ไม่ฉลาด คือมักส่งคนข้ามฟากก่อนแล้วค่อยทวงค่าจ้างภายหลัง ทำให้มักเกิดการทะเลาะวิวาทและยากจน
• ดาบสได้ให้คำแนะนำ (โอวาท) ที่เป็นประโยชน์แก่คนแจวเรือถึงวิธีเรียกเก็บค่าจ้างก่อนข้ามฟากเพื่อให้เจริญด้วยโภคทรัพย์ รวมถึงหลักธรรมคำสอนอื่น ๆ
• เนื่องจากคนแจวเรือเป็นคนพาลและหยาบคาย จึงไม่เข้าใจคุณค่าของโอวาท กลับโกรธและทำร้ายร่างกายดาบสด้วยการตบปาก สุดท้ายความรุนแรงลุกลามจนทำให้ภรรยาและลูกในท้องได้รับอันตราย ตนเองจึงถูกจับและรับโทษจากพระราชาในที่สุด

คำสอนหลักของพระสูตร: พระพุทธองค์ทรงสรุปว่า การให้โอวาทหรือคำสอนที่ดีแก่คนพาลและคนที่ไม่เหมาะสม ย่อมไม่เกิดประโยชน์อันใด เปรียบเสมือนทองคำที่ไม่มีค่าอะไรเมื่ออยู่ใต้เท้าของเนื้อร้ายที่ไม่รู้คุณค่า ผู้ให้คำแนะนำจึงควรพิจารณาเลือกให้เหมาะกับบุคคลด้วย