ปัพพชิตวิเหฐกชาดก

ปัพพชิตวิเหฐกชาดก เป็นเรื่องราวที่แสดงถึงอานิสงส์ของการเคารพกราบไหว้ผู้มีศีล และโทษของการมีความเห็นผิดต่อสมณพราหมณ์ โดยมีเหตุการณ์สำคัญเกิดขึ้นในสมัยพุทธกาล เมื่อพระศาสดาตรัสเล่าเรื่องในอดีต ณ กรุงพาราณสี

ในอดีตกาล พระเจ้าพาราณสีทรงกริ้วบรรพชิตทั้งหมด หลังถูกหลอกลวงโดยวิชาธรผู้ปลอมตัวเป็นสมณะ จนทรงออกพระราชโองการขับไล่สมณะพราหมณ์ออกจากแคว้นกาสี ทำให้ราษฎรขาดผู้ให้โอวาท กลายเป็นคนหยาบคาย ละเลยทานและศีล จนต้องไปเกิดในนรกกันเป็นจำนวนมาก

ท้าวสักกเทวราชทรงทราบเหตุการณ์ดังกล่าว จึงเสด็จไปอัญเชิญพระปัจเจกพุทธเจ้าจากภูเภานันทมูลกะ โดยทรงแปลงเพศเป็นมาณพรูปงามอุ้มบาตรและจีวรของพระเถระยืนอยู่กลางอากาศ เพื่อไปโปรดพระเจ้าพาราณสีให้คลายความเห็นผิด เกิดบทสนทนาธรรมที่ยกย่องความประเสริฐของสมณะและอานิสงส์ของการเคารพผู้ทรงศีล

จากเรื่องราวดังกล่าวสามารถสรุปหลักธรรมและข้อคิดสำคัญได้ดังนี้

• อานิสงส์ของการกราบไหว้ผู้ทรงศีล: ผู้ที่เห็นภิกษุผู้เข้าถึงจรณะแล้วประคองอัญชลีนมัสการ ย่อมได้รับการสรรเสริญในปัจจุบัน และเมื่อร่างกายแตกดับไปย่อมเข้าถึงสุคติโลกสวรรค์
• การละความเห็นผิด (มิจฉาทิฏฐิ): พระเจ้าพาราณสีทรงได้สดับพระสุภาษิตและเทวโอวาท จึงทรงละทิ้งความโกรธและความเข้าใจผิด หันมาทำนุบำรุงพระพุทธศาสนาและให้ทานรักษาศีล
• การคบหากัลยาณมิตร: ควรคบหาผู้มีปัญญา เป็นพหูสูต และผู้สามารถคิดถึงเหตุการณ์อันเป็นประโยชน์

ในท้ายที่สุด พระศาสดาได้ทรงประชุมชาดก โดยทรงระบุว่าพระปัจเจกพุทธเจ้าในครั้งนั้นได้ปรินิพพานแล้ว พระเจ้าพาราณสีเสวยราชย์ในกาลนั้นคือ พระอานนท์ ส่วนท้าวสักกเทวราชผู้มาโปรดคือ พระองค์เอง (ตถาคต) ในกาลปัจจุบัน