อัฏฐิเสนชาดก

อัฏฐิเสนชาดก เป็นชาดกที่แสดงถึงจริยาวัตรอันงดงามของนักบวชผู้ประพฤติพรหมจรรย์ ในการสำรวมระวัง ไม่เอ่ยปากขอสิ่งใดจากผู้ใด แม้จะได้รับคำปวารณาจากพระราชาผู้ครองเมืองพาราณสีก็ตาม เนื่องจากเล็งเห็นถึงโทษของการขอและการให้ที่อาจนำมาซึ่งความบาดหมางใจต่อกัน

ใจความสำคัญและหลักคำสอนหลักของชาดกเรื่องนี้ มีดังนี้:

• โทษของการขอ: การเอ่ยปากขอสิ่งของจากผู้อื่น ย่อมทำให้ผู้ขอไม่เป็นที่รักของผู้ให้ และในทางกลับกัน หากผู้ให้ไม่สามารถให้ตามที่ขอได้ ก็จะไม่เป็นที่รักของผู้ขอเช่นกัน การไม่ขอจึงเป็นการรักษามิตรภาพและป้องกันความบาดหมางใจ
• จริยาวัตรของพระอริยเจ้า: นักบวชหรือผู้ประพฤติพรหมจรรย์ที่แท้จริง จะไม่เอ่ยปากขอสิ่งของด้วยวาจา แต่จะใช้วิธีการยืนสงبيرนิ่งรอรับด้วยภิกษขาจารวัตร เพื่อรักษาความบริสุทธิ์แห่งอาชีพของตน ให้ผู้มีปัญญาและผู้ศรัทธาเป็นผู้พิจารณาถวายตามกาลอันควร
• การให้ทานด้วยความเลื่อมใส: พระราชาทรงซาบซึ้งในธรรมกถาและปฏิปทาอันประเสริฐของพระอัฏฐิเสนฤษี จึงทรงเกิดความเลื่อมใสศรัทธา และน้อมนำสิ่งของมาถวายด้วยความเต็มใจ แสดงให้เห็นถึงอานิสงส์ของการแสดงธรรมและการประพฤติปฏิบัติตนอยู่ในศีลในธรรม

ในท้ายที่สุด พระสัมมาพุทธเจ้าได้ทรงประชุมชาดก โดยทรงระบุว่าพระราชาในครั้งนั้นคือ พระอานนท์ ส่วนอัฏฐิเสนฤษีผู้บำเพ็ญเพียรคือ พระองค์เอง ซึ่งชาดกเรื่องนี้สอนให้พุทธศาสนิกชนเข้าใจถึงความสันโดษ การสำรวม และคุณค่าของการดำเนินชีวิตที่ปราศจากความโลภ