กัณหชาดก

กัณหชาดก เป็นเรื่องราวในอดีตกาลเมื่อครั้งพระโพธิสัตว์เสวยพระชาติเป็น กัณหฤาษี ผู้บำเพ็ญตบะอยู่ในป่าหิมพานต์ วันหนึ่ง ท้าวสักกเทวราชทรงทราบถึงเดชแห่งศีลของท่าน จึงเสด็จมาทดลองโดยการกล่าวติเตียนรูปร่างและที่อยู่ แต่พระฤาษีทรงไม่โกรธและได้แสดงธรรมเตือนสติ ท้าวสักกะจึงทรงเลื่อมใสและปวารณาให้พร

พระกัณหฤาษีได้ทูลขอพร ๔ ประการแรก ที่เน้นการละกิเลสและความประพฤติอันเป็นอกุศล ได้แก่:

• ขออย่าให้มีความโกรธ
• ขออย่าให้มีโทสะ (ความคิดประทุษร้าย)
• ขออย่าให้มีความโลภ
• ขออย่าให้มีความสิเนหา (ความรักความผูกพันที่นำความทุกข์มาให้)

นอกจากนี้ พระองค์ยังได้ทูลขอพรเพิ่มเติมเกี่ยวกับ การไม่มีอาพาธร้ายแรงมารบกวนการบำเพ็ญตบะ และ การขอให้กาย วาจา ใจ ไม่ไปกระทบกระทั่งหรือสร้างความเดือดร้อนให้แก่ใคร ๆ ซึ่งสะท้อนถึงการมุ่งเน้นการปฏิบัติธรรมเพื่อความหลุดพ้นอย่างแท้จริง ไม่ใช่การขอลาภยศหรือความสุขทางโลก

ในตอนท้าย พระศาสดาได้ทรงประชุมชาดก โดยตรัสว่า ท้าวสักกะในครั้งนั้น ได้มาเป็นพระอนุรุทธะในบัดนี้ ส่วนกัณหบัณฑิต ได้มาเป็นเราตถาคต แสดงถึงความสำคัญของการฝึกฝนตนเองและการบำเพ็ญบารมีอันยิ่งใหญ่ของพระพุทธองค์ในอดีตชาติ