โกสิยชาดก

โกสิยชาดก จากขุททกนิกาย พระไตรปิฎกฉบับ มมร เป็นเรื่องราวที่แสดงถึงโทษภัยของความตระหนี่ถี่เหนียว และคุณค่าของการแบ่งปันและการให้ทาน โดยมีโกสิยเศรษฐีผู้มีความตระหนี่อย่างยิ่งเป็นตัวละครสำคัญในการดำเนินเรื่อง ซึ่งในท้ายที่สุดได้รับการสั่งสอนจากท้าวสักกะเทพยดาและเหล่าเทพบุตรจนเกิดความสลดสังเวชและกลับตัวกลับใจ

ใจความสำคัญและคำสอนหลักของชาดกเรื่องนี้ สามารถสรุปเป็นประเด็นสำคัญได้ดังนี้:

• โทษของการบริโภคคนเดียว: การที่บุคคลบริโภคอาหารหรือเสพสุขอยู่เพียงลำพังโดยไม่แบ่งปันให้แก่แขกผู้มาเยือนหรือผู้ยากไร้ ย่อมทำให้พลีกรรมไร้ผล ความเพียรหาทรัพย์ไม่มีประโยชน์ เปรียบเสมือนการกลืนกินเบ็ดอันมีสายยาวพร้อมทั้งเหยื่อ และผู้บริโภคคนเดียวย่อมไม่ได้ความสุขที่แท้จริง
• อานิสงส์ของการให้ทาน: บุคคลควรแบ่งปันสิ่งของไม่ว่าจะน้อย ปานกลาง หรือมาก ตามกำลัง การให้ทานและการดำเนินตามหนทางแห่งพระอริยะย่อมทำให้พลีกรรมมีผลจริง ความเพียรมีประโยชน์ และนำพาความสุขมาให้
• ผลลัพธ์หลังความตาย: คนตระหนี่เหนียวแน่นที่ชอบบริภาษสมณพราหมณ์ เมื่อตายไปย่อมต้องไปสู่นรก ส่วนผู้ที่ตั้งมั่นในธรรมคือความสำรวมและการแจกทาน ตายแล้วย่อมไปสู่สุคติ
• การกลับตัวประพฤติชอบ: โกสิยเศรษฐีเมื่อได้รับคำตักเตือนจากท้าวสักกะและเหล่าเทพบุตรผู้หวังประโยชน์เกื้อกูล ก็เกิดความสำนึก ตกลงใจที่จะละทิ้งความตระหนี่ งดเว้นจากบาปกรรม ตั้งมั่นในการให้ทานอย่างต่อเนื่อง และในที่สุดจะออกบวชเพื่อละGามทั้งหลาย

ดังนั้น โกสิยชาดกจึงสอนให้มนุษย์ตระหนักว่า ความตระหนี่เป็นบาปและนำไปสู่นรก ขณะที่การเผื่อแผ่และการให้ทานเป็นหนทางแห่งความดีงาม ที่นำพาชีวิตไปสู่สุคติและความสุขที่แท้จริง