มหากัณหชาดก

มหากัณหชาดก เป็นชาดกที่แสดงถึงเรื่องราวในอดีตกาล เมื่อครั้งที่พระศาสนาของพระกัสสปสัมมาสัมพุทธเจ้าเสื่อมลง ผู้คนประพฤติผิดศีลธรรมและอกุศลกรรม ทำให้ต้องไปเกิดในอบายภูมิเป็นจำนวนมาก ท้าวสักกเทวราชทรงเล็งเห็นเหตุการณ์ดังกล่าว จึงมีพุทธดำริหรือพระประสงค์ที่จะทำให้มหาชนเกิดความเกรงกลัวต่อบาป และช่วยฟื้นฟูพระพุทธศาสนาให้กลับมามั่นคงอีกครั้ง

โดยพระองค์ได้แปลงกายเป็นพราหมณ์ป่า และให้มาตลีเทพบุตรแปลงร่างเป็นสุนัขดำตัวใหญ่ดุร้าย มีเขี้ยวขาวและมีแสงไฟพุ่งออกมา พร้อมกับมีเชือกผูกไว้ 5 เส้น เหาะลงมายังเมืองพาราณสี สร้างความหวาดกลัวให้แก่พระเจ้าอุสสินนรราชและชาวเมืองเป็นอย่างมาก จนพระราชาต้องตรัสถามถึงเหตุที่สุนัขดำตัวนี้จะหลุดจากเชือกไปกินมนุษย์

ท้าวสักกะจึงตรัสตอบว่า สุนัขดำจะหลุดไปกินเนื้อมนุษย์กลุ่มที่เป็น"คนพาลและผู้ประพฤติอธรรม" ซึ่งประกอบด้วยพฤติกรรมเสื่อมเสียต่างๆ ดังนี้:

• สมณะและนักบวชทุศีล: ผู้ปฏิญาณตนเป็นสมณะแต่กลับทำไร่ไถนา หรือภิกษุณีที่เที่ยวบริโภคกามคุณ รวมถึงชฎิลที่หากินโดยการปล่อยเงินกู้กินดอกเบี้ย
• พราหมณ์ผู้ไม่ตั้งอยู่ในธรรม: พราหมณ์ที่รับจ้างบูชายัญเพื่อเงิน หรือพราหมณ์ที่ถืออาวุธดักปล้นชิงทรัพย์ชาวบ้าน
• ผู้เนรคุณต่อบุพการี: ผู้ที่มีกำลังสามารถเลี้ยงดูบิดามารดาได้ แต่กลับปฏิเสธการเลี้ยงดู และกล่าวดูหมิ่นท่านว่าเป็นคนโง่เง่า
• ผู้ประพฤติผิดในกามและผิดศีลธรรม: ผู้ที่คบหาภรรยาของอาจารย์ เพื่อน หรือญาติสนิท (ป้า น้า) รวมถึงนักเลงหญิงที่หลอกลวงทรัพย์สินของหญิงหม้าย
• ผู้มีจิตใจโหดร้าย: คนที่มีมารยา ปกปิดความชั่วของตนแต่เปิดเผยโทษผู้อื่น และคิดร้ายทำลายผู้อื่นอยู่เสมอ

เมื่อแสดงธรรมเตือนสติและทำให้มหาชนเกิดความกลัวต่อบาปแล้ว ท้าวสักกเทวราชจึงได้แสดงธรรมโปรดมนุษย์ให้ตั้งอยู่ในความไม่ประมาท รักษาศีลและประพฤติธรรม จนศาสนาสามารถดำรงอยู่ต่อไปได้ในที่สุด