จูฬนารทกัสสปชาดก

จุลลนารทกัสสปชาดก เป็นเรื่องราวที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงปรารภภิกษุรูปหนึ่งที่เกิดความกระสันอยากสึกเพราะถูกหญิงสาวเทื้อล่อลวง โดยทรงแสดงอดีตนิทานเตือนสติว่าด้วยอันตรายของกามคุณและสิ่งล่อลวงในโลก ซึ่งพระดาบสผู้เป็นบิดาได้สั่งสอนบุตรชายที่คิดจะละทิ้งเพศบรรพชิตเพื่อกลับไปใช้ชีวิตในเมือง

ใจความสำคัญของพระสูตรนี้ คือคำสอนของพระดาบสที่เปรียบเทียบสิ่งยั่วยวนในโลกเป็นเครื่องกีดขวางพรหมจรรย์ โดยระบุถึง "ภัย 4 ประการ" ที่นักบวชหรือผู้ประพฤติธรรมต้องระวังอย่างเคร่งครัด ได้แก่:

• พิษของพรหมจรรย์: สุราหรือน้ำดอง ที่ทำให้สติหลงลืมและจิตใจฮึกเหิม
• เหวของพรหมจรรย์: หญิงสาวผู้ล่อลวง ที่คอยชักจูงจิตใจของบุรุษให้ตกเป็นทาสแห่งกามคุณเหมือนปุยนุ่นถูกลมพัด
• เปือกตมของพรหมจรรย์: ลาภ สรรเสริญ สักการะ และการบูชา ที่ทำให้จิตใจจมดิ่ง
• อสรพิษของพรหมจรรย์: พระราชาหรือผู้มีอำนาจ ที่เปรียบเสมือนงูพิษซึ่งอาจให้โทษถึงชีวิตได้ในพริบตา

นอกจากนี้ พระดาบสยังสอนให้รู้จักสำรวมในการเที่ยวไปบิณฑบาต การรู้จักประมาณในการบริโภค และการหลีกเลี่ยงสถานที่อโคจร เช่น คอกโค ร้านสุรา แหล่งนักเลง และที่ประชุมต่าง ๆ ด้วยโอวาทอันลึกซึ้งนี้ ทำให้ดาบสกุมารได้สติ กลับใจตั้งมั่นอยู่ในพรหมจรรย์ เจริญฌานและอภิญญา จนได้ไปเกิดในพรหมโลกในที่สุด