ภิกขาปรัมปรชาดก

ภิกขาปรัมปรชาดก เป็นเรื่องราวในอดีตกาลที่แสดงถึงลำดับของการให้ทานและการเลือกเนื้อนาบุญที่เหมาะสม ซึ่งพระพุทธองค์ทรงแสดงเพื่อเป็นอนุสติแก่ภิกษุและอุบาสกผู้ต้องการทำสักการะบูชาธรรมรัตนะอย่างแท้จริง

ใจความสำคัญของชาดกนี้เริ่มต้นจากพระเจ้าพรหมทัตแห่งเมืองพาราณสี ปลอมพระองค์พร้อมด้วยปุโรหิตเพื่อแสวงหาโทษของพระองค์ในชนบท จนได้ไปพบกับกุฎุมพีผู้มั่งคั่งที่ศาลานอกนิคม กุฎุมพีเกิดความเลื่อมใสจึงได้ถวายภัตตาหารอันประณีตแด่พระราชา พระราชาทรงนำไปถวายต่อให้ปุโรหิต ปุโรหิตนำไปถวายต่อให้ดาบส และดาบสนำไปถวายต่อให้พระปัจเจกพุทธเจ้า กุฎุมพีเกิดความสงสัยจึงสอบถามเหตุผลจากบุคคลทั้งสี่ตามลำดับ จนได้คำตอบที่สะท้อนถึงภาระ ความกังวล และสถานะทางจิตใจที่แตกต่างกันของผู้รับแต่ละท่าน

จากเรื่องราวดังกล่าว พระพุทธองค์ทรงแสดงธรรมและสรุปการประชุมชาดกไว้ว่า:

• พระราชา ยังมีความกังวลในการปกครองแว่นแคว้น
• พราหมณ์ (ปุโรหิต) ยังมีความกังวลในกิจน้อยใหญ่และการเลี้ยงดูครอบครัว
• ฤาษี (ดาบส) ยังมีความกังวลในการแสวงหาและจัดเตรียมเผือกมันผลไม้
• พระภิกษุ (พระปัจเจกพุทธเจ้า) เป็นผู้หลุดพ้นแล้ว ปราศจากความกังวลและความถือมั่น

คำสอนหลักของสูตรนี้ คือการชี้ให้เห็นถึงคุณค่าและผลานิสงส์ของการทำทาน โดยทานที่ให้ในผู้ที่หมดกังวลและหลุดพ้นจากกิเลสแล้ว (เช่น พระสงฆ์ผู้ปฏิบัติตาบดี หรือพระปัจเจกพุทธเจ้า) ย่อมมีผลมากเป็นพิเศษ เปรียบเสมือนบิณฑบาตที่ส่งต่อตามลำดับจนถึงผู้มีความพร้อมและเหมาะสมที่สุดในที่สุด