สิรีมันตชาดก

สิริมันตชาดก เป็นเรื่องราวการถาม-ตอบปัญหาธรรมะระหว่างพระเจ้าวิเทหราช อาจารย์เสนก และมโหสถบัณฑิต ซึ่งแสดงถึงการเปรียบเทียบคุณค่าระหว่าง "คนมีปัญญา" กับ "คนมีสิริ (ยศและโภคสมบัติ)" ว่าสิ่งใดมีความประเสริฐและสำคัญกว่ากันในทัศนะของนักปราชญ์

ใจความสำคัญและคำสอนหลักจากพระสูตรนี้ สรุปได้ดังนี้:

• การถกเถียงเรื่องคุณค่า: ในช่วงแรก มีการยกเหตุผลสนับสนุนว่าคนมียศหรือมีโภคสมบัติต่อให้ไร้ปัญญา ก็มักได้รับความเคารพ คบหา และเป็นใหญ่ในสังคม เช่นเดียวกับแม่น้ำที่ไหลรวมลงสู่มหาสมุทร หรือผู้คนพากันรุมล้อมต้นไม้ที่มีผล
• ชัยชนะของปัญญา: มโหสถบัณฑิตได้แสดงทัศนะและแก้ปัญหาโต้แย้งโดยชี้ให้เห็นว่า แท้จริงแล้ว "คนมีปัญญาเท่านั้นที่ประเสริฐ" เพราะคนโง่ถึงจะมียศหรือทรัพย์สิน ก็มักทำกรรมชั่ว หลงมัวเมา หวั่นไหวง่าย และมักตกไปสู่ทุคติ ในท้ายที่สุด คนมีสิริหรือคนมียศก็ยังต้องพึ่งพาและอยู่ภายใต้คำสั่งของคนมีปัญญาอยู่ดี
• บทสรุปและการให้รางวัล: พระเจ้าวิเทหราชทรงพอพระทัยในการแก้ปัญหาของมโหสถบัณฑิตเป็นอย่างยิ่ง พระองค์ทรงประกาศว่าสัตบุรุษย่อมสรรเสริญปัญญา และทรงพระราชทานรางวัลมากมาย ได้แก่ โคพันหนึ่ง โคอุสุภราช ช้าง รถเทียมม้าอาชาไนย และบ้านส่วย 16 ตำบล แก่มโหสถบัณฑิต